اصول فلسفه رئاليسم ( فارسى ) — الصفحة ١٢٣

از بيان گذشته نتيجه گرفته مىشود :

ميوه درختى است » فكرى خواهد بود حقيقى اگر بگوييم « اين سيب را بايد خورد » و « اين جامه از آن من است » اعتبارى خواهد بود .

ج - با تذكر آنچه در مقاله 5 گذشت ، روشن مىشود كه اعتباريات به دو قسم منقسم مىباشند :

( 1 ) : اعتباريات مقابل مهيات كه آنها را اعتباريات بالمعنى الاعم نيز مىگوييم .

( 2 ) : اعتبارياتى كه لازمه فعاليت قواى فعاله انسان ( يا هر موجود زنده ) است و آنها را اعتباريات بالمعنىالاخص و اعتباريات عملى مىناميم .

د - چون اعتباريات عملى مولود يا طفيلى احساساتى هستند كه مناسب قواى فعاله مىباشند و از جهت ثبات و تغيير و بقاء و زوال تابع آن احساسات درونىاند و احساسات نيز دو گونه هستند : احساسات عمومى لازم نوعيت نوع و تابع ساختمان طبيعى چون اراده و كراهت مطلق و مطلق حب و بغض و احساسات خصوصى قابل تبدل و تغيير . از اين روى بايد گفت اعتباريات عملى نيز دو قسم هستند :

1 - اعتباريات عمومى ثابت غير متغير مانند اعتبار متابعت علم و اعتبار اجتماع و اختصاص ( چنان كه بيان خواهيم نمود ) .

2 - اعتباريات خصوصى قابل تغيير مانند زشت و زيبايىهاى خصوصى و اشكال گوناگون اجتماعات .

انسان مىتواند كه هر سبك اجتماعى را كه روزى خوب شمرده روز ديگر بد بشمارد ، ولى نمىتواند از اصل اجتماع صرف‌نظر نموده و يا اصل خوبى و بدى را فراموش نمايد .

پس اعتباريات عملى بر دو قسمند : اعتباريات ثابت كه انسان از ساختن آنها ناگزير است - و اعتباريات متغير .

آنچه بيانات گذشته تاكنون نتيجه داده اين است : انسان يا هر جانور زنده ، ميان خود « قواى فعاله » و ميان حركات حقيقى و خواص و افعال اختيارى خود اجمالًا يك