مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٩٧

مقدار تأثر فاضل جواد از مقدس اردبيلى

مقدار تأثر فاضل جواد از مقدس اردبيلى

مقدار تأثر فاضل جواد از مقدس اردبيلى

چنان كه متذكر شديم ، مرحوم محقق اردبيلى درصدد اين نبود كه هر آيه را با أدنى مناسبتى جزء آيات الاحكام به‌شمار آورد و در استنباط احكام از آيات به تأويلات بعيده متمسك شود و لذا مىبينيم كه برخى از آياتى كه در كتاب « كنز العرفان » بعنوان آيات الاحكام به حساب آمده در « زبدة البيان » ذكر نشده مانند آيه 142 و 143 و 145 و 148 و 149 و 150 سورهء بقره و آيه 100 سورهء مائده كه در كنز العرفان در بحث قبله آمده ولى در زبدة البيان نيامده است و يا اگر ذكر شده در استدلال به آنها جهت استنباط حكم ، ترديد شده است مانند آيات زير :

« وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ » ( بقره 238 ) كه از آن در كنز العرفان « 1 » جهت وجوب قيام در نماز استدلال شده « وَ كَبِّرْهُ تَكْبِيراً » ( اسرى / 111 ) كه از آن جهت وجوب تكبير در نماز استدلال شده .

« فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ « المزمل / 20 » كه از آن جهت وجوب قرائت در نماز استدلال شده است ولى مرحوم مقدس اردبيلى دربارهء آنها فرموده است :

« قد استدل على وجوب القيام و النية و القنوت بقوله تعالى : « وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ » و فى افادته لها تأمل لا يخفى ، و كذا استدل على وجوب تكبيرة الاحرام المشهور على الوجه المنقول بقوله تعالى « وَ كَبِّرْهُ تَكْبِيراً » و بقوله « وَ رَبَّكَ فَكَبِّرْ » و فى دلالتهما ايضا خفاء فافهم .

و استدل على وجوب القراءة حتى السورة ايضا بقوله تعالى « فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ » و بقوله « فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنْهُ » و فى اتمام الاستدلال به ايضا تأمل يعلم بالتأمل فى تقريره مع التأمل فى الآية و فى تفسيرها و قد فسرت القراءة بصلاة الليل و هو ظاهر سوق الكلام او تلاوة القرآن فى الليل او مطلقا استحبابا او وجوبا لحفظ المعجزة و غيرها و المخاطب هو صلوات الله عليه مع طائفة معه

( 1 ) . كنز العرفان ج 1 ص النوع الخامس فى مقارنات الصلاة .