مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( فارسى )
- المؤلف: كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى ( 1375 ش : قم و اردبيل )
- الوفاة: معاصر
- القسم: فقه الشيعة من القرن الثامن
- الناشر: دفتر كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى ( قدس سره ) - ايران - قم
فهرس الكتاب
- الجزء الثاني
- فهرست مقالات
- برخى از آراى خاص محقق اردبيلى و مقايسه با نظريات ساير فقها
- حكم تطهير به غير آب در محل غائط
- ماهيت نيت
- حكم مسح
- حكم تيمم
- حكم استفاده از اطراف علم اجمالى
- حكم خمر
- حكم اعصار اشياى متنجس به هنگام تطهير
- حكم تطهير زمين با آب قليل
- حكم قبله
- حكم حجاب زن در نماز
- حكم جهر و اخفات در نماز
- حكم مستحقين خمس
- حكم غسل جنابت در ماه رمضان
- حكم مباشرت در اعتكاف
- حكم غناء در مراثى امام حسين عليه السّلام
- حكم عقد حواله
- حكم مرتد فطرى
- حكم استخاره
- برخى از آراى فقهى خاص محقق اردبيلى
- مقدس اردبيلى در عرصه اجتهاد
- مقدمه
- 1 - اهميت علمى مقدس اردبيلى
- 2 - اردبيلى از ديدگاه عالمان بزرگ
- 3 - نوع اجتهاد مورد پذيرش مقدس اردبيلى
- 4 - شيوه اجتهادى مقدس اردبيلى
- 5 - مرجعيت مقدس اردبيلى
- 6 - شيوه مقدس اردبيلى در كيفيت بيان مسائل شرعى
- 7 - شيوه مقدس اردبيلى در طرح مسائل فقهى
- 8 - آثار قلمى مرحوم اردبيلى
- 9 - اساتيد و تلاميذ اردبيلى
- 10 - ارائه برخى از آراى خلاف مشهور مقدس اردبيلى
- وفات و محل دفن وى
- مقدس اردبيلى مظهر تقدس ، حريت و نوآورى
- مقدمه
- فصل اول : مشرب فقهى
- الف - استدلال به « سهله و سمحه بودن شريعت »
- ارتكاب مشتبه
- تطهير مسجد با آب قليل
- ايمان از روى تقليد
- قبلهء عرفى
- احكامى دربارهء زنان
- آگاهى از واجبات نماز
- وقت نماز جمعه
- قضاى نماز مستبصر
- احكامى دربارهء حج
- يقين به عدالت امام جماعت لازم نيست
- خمس ارباح مكاسب
- ب : نوآورى و تحقيق
- امتياز فقهاء
- در بوتهء نقد
- ملاك مثليّت و قيميّت
- شبهه ، لازمهء بحث و اجتهاد
- تجزّى در اجتهاد
- غنا و مستثنيات آن
- استحباب مسح بر جبيره
- قضاوت زن
- مناقشات سندى در احاديث
- ج : روشن‌بينى و واقع‌نگرى
- عدم لزوم قواعد تجويدى
- افقه مقدم است
- تقوا انزوا نيست
- عدالت و مروّت
- مصرف زكات
- فصل دوم : تقدّس و تقوا
- الف - منزلت اردبيلى در جواهر
- اردبيلى در اوج عدالت
- غيبت مخالفين جايز نيست
- تبدّل رأى مجتهد
- تقدّم « اعدل » بر « اعلم » در قضاوت
- عدالت شاهد
- ترديد در « ديه بر عاقله »
- اخلاص محور عبادت
- ب : برخورد منفى با سلاطين
- ج : زمينه‌هاى بروز وسواسى و لزوم ترك آن
- محقق اردبيلى و مسأله حكومت در عصر غيبت
- فهرست مطالب
- مقدمه :
- فصل اوّل ارزيابى اردبيلى از دولت جور
- ارتباط اقتصادى
- مبناى اول
- مبناى دوم
- مبناى سوم
- مبناى چهارم
- ارتباط قضايى
- فصل دوم : ارزيابى اردبيلى از دولت حق
- ولايت فقيه
- ادلّهء ولايت فقيه
- الف - دليل عقلى
- ب ) دليل نقلى
- نيابت و وكالت فقيه
- نيابت از امام ( ع )
- عموم نيابت
- تفاوتهاى دولت معصوم و دولت فقيه
- محقق اردبيلى قدّس سرّه و قضاوت زن
- مدخل
- نماى كلّى
- شرط ذكورت در كلمات فقها
- تفصيل ادلّه :
- 1 - اصل
- 2 - اختصاص ادلّهء جواز قضاوت به مرد
- 3 - عدم شايستگى زن براى اين مسؤوليت
- 4 - نقصان عقل و تديّن
- 5 - نقصان شهادت
- 6 - استشهاد به برخى آيات
- 7 - تفاوت ساختارى زن و مرد
- 8 - نقصان جايگاه و حرمت اجتماعى
- 9 - عدم صلاحيت در امامت جماعت
- 10 - عدم صلاحيت براى ولايت بر فرزند
- 11 - حرمت سخن گفتن زن
- 12 - روايت نبوى ( ص )
- 13 - سخن امام باقر عليه السّلام خطاب به جابر
- 14 - وصيت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به على عليه السّلام
- 15 - دستور پيامبر صلّى اللّه عليه و آله براى عقب نگه‌داشتن زنان
- 16 - مرسلهء ابن ابى عمير
- 17 - دستور به ايجاد محدوديت براى زنان
- 18 - لزوم پرهيز از زنان و مخالفت با آنان
- 19 - سيرهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و ديگر خلفا
- 20 - اجماع
- جمع‌بندى ادلّه
- بررسى و ارزيابى ادلّهء منع
- دستهء اوّل : ( مورد 1 و 2 )
- دستهء دوم : عدم صلاحيت زن از نظر جسمى و توان انديشه ، اراده و تديّن ( موارد 3 تا 8 )
- دستهء سوم : ( موارد 9 تا 11 )
- دستهء چهارم : ( موارد 12 تا 18 )
- نقد و ارزيابى روايات در دستهء چهارم
- الف ) روايت نبوى صلّى اللّه عليه و آله :
- ب ) وصيت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله :
- ج ) روايت امام باقر عليه السّلام
- د ) توصيه به عقب داشتن زنان
- ه ) مرسلهء ابن أبى عمير :
- و ) توصيه به ايجاد محدوديت براى زنان :
- ز ) توصيه به مخالفت با زنان
- جمع‌بندى روايات گذشته
- دستهء پنجم : سيرهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و ديگر خلفا
- دستهء ششم : اجماع
- اول : استدلال كنندگان به اجماع
- دوم : تحقق اجماع و عدم آن
- سوم : ارزيابى اجماع
- جمع‌بندى آنچه گذشت :
- در خاتمه اينكه :
- نكتهء پايانى :
- معاملات صبى در نگاه محقق اردبيلى
- مقدمه
- تاريخ مسأله
- بلوغ در لغت و اصطلاح
- نظر فقها
- نظر محقق اردبيلى
- بررسى اقوال ديگر
- [ ادله شرطيت بلوغ سنى ]
- الف : آيات
- 1 - آيه « وَ لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِياماً وَ ارْزُقُوهُمْ فِيها وَ اكْسُوهُمْ وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفاً . »
- نقد
- 2 - آيه « وَ ابْتَلُوا الْيَتامى حَتَّى إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ »
- احتمال اول :
- نقد
- احتمال دوم :
- نقد
- احتمال سوم :
- 3 - آيه « وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ . »
- نقد
- ب : روايات
- دسته اول :
- نقد
- دسته دوم
- نقد
- دسته سوم
- نقد
- نتيجه
- ج : اجماع
- نقد
- بررسى ادله ديگر
- بررسى قانون مدنى
- جايگاه كودكان مميّز در نظام اسلامى
- 1 . عبادات صبىّ مميّز :
- 2 . جنايات كودكان مميّز
- 3 . معاملات كودكان مميّز :
- قبله عراق از ديدگاه مقدس اردبيلى قدّس سرّه
- مقدمه
- نگاهى به دو كتاب مقدس اردبيلى « ره »
- بخش اوّل آيات قبله :
- اخبار قبلهء عراق :
- بررسى سخن :
- بخش دوم [ : قبله عراق از ديدگاه علم هيأت ]
- اشكالات مقدس اردبيلى به شهيد اول :
- اشكال مقدس اردبيلى بر علامه حلى :
- بررسى جهت پاسخ :
- سخن شهيد پيرامون قطب :
- سخنى پيرامون شكل ماهى :
- توضيح حروف و ارقام شكل ماهى :
- قطب در هيأت جديد :
- حركت گردنايى :
- پاسخ به اردبيلى قدّس سرّه
- پاسخ اشكال مقدس اردبيلى به علامه حلّى :
- تئورى طهارت و نجاست
- مقدمه :
- طهارت و نجاست و ديگر مرادفات و هم‌معنيهاى آنها از ديدگاه ادبا و لغت‌شناسان
- طهارت و نجاست و برخى واژه‌هاى مشابه ديگر در قرآن كريم
- طيّبات
- زكات و تزكيه :
- طهارت و نجاست در حديث
- طهارت و نجاست از ديدگاه فقيهان
- جمع‌بندى و استنتاج
- زبدة البيان فى احكام القرآن محقق اردبيلى
- [ آيه تيمم ]
- ايرادات پيرامون آيه
- روش محقق اردبيلى در زبدة البيان
- مقدمه
- تاريخ تأليف
- نمونه‌اى از ارجاعات
- روش محقق در فقه القرآن
- نكاتى در شيوهء محقق ( ره )
- نظم و ترتيب در مباحث آيات
- آميختگى اخلاق و احكام
- پايبند بودن به نصّ و برهان
- تطبيق و تقارن
- نقل و نقد
- گزيده‌گويى
- سرّ تطفّل و استطراد
- معيار حذف و درج
- سياق فصلها
- اسرار عبادات
- تسلط مؤلّف محقق بر تفاسير
- فوائد كلامى :
- شأن نزول آيات
- توجه به پيشينهء احكام
- نظم قرآن
- نسخ احكام و شرايع
- نسخ شرايع سابق
- استنباط از نقل قولها
- استدلال و استنباط
- ذكر احكام روشن
- اهتمام به اهلبيت عليهم السّلام
- تأملى در برخى آيات
- نگاهى به منابع
- دسترسى نداشتن به منابع فراوان
- علم اصول
- تجلّى تقوا
- اشارات و تنبيهات اخلاقى
- نگرشى اجمالى به كتاب زبدة البيان فى احكام القرآن
- مقدمه
- كنز العرفان فى فقه القرآن
- فقه القرآن
- شيوهء بحث در زبدة البيان
- كنز العرفان و زبدة البيان
- تعاليق ، حواشى و شروح زبدة البيان
- آيات الاحكام بر اساس زبدة البيان
- نگرشى به كتب اربعهء آيات احكام ( معرفى اجمالى چهار كتب اصلى فقه القرآن )
- مقدمه
- درآمدى به بحث
- قرآن كتاب انديشه و عمل
- يادسپارى
- حجّيّت ظواهر كتاب
- آيات الاحكام در قرآن
- روشهاى قرآن در بيان احكام
- اهميت و ارزش نگارش در اسلام
- تاريخچه و روش نگارش آيات الاحكام
- كتب اربعه در آيات الاحكام
- 1 - فقه القرآن فى آيات الاحكام :
- 2 - كنز العرفان فى فقه القرآن :
- 3 - زبدة البيان فى تفسير آيات الاحكام :
- 4 - مسالك الافهام الى آيات الاحكام :
- تفاوتهاى حديقة الشيعه و كاشف الحق
- يادآورى
- مقدمه
- در پايان كتاب كاشف الحق اشعار ذيل آمده است
- كتاب حديقة الشيعه و مقايسه آن با كاشف الحق اردستانى
- [ مطالب حديقة الشيعة و كاشف الحق ]
- نسخ خطى و چاپهاى حديقة الشيعه :
- كاشف الحق در بخش نسخ خطى :
- مؤلف حديقة الشيعه كيست ؟
- الف : علامهء مجلسى قدّس سرّه
- ب : روحى
- ج : ملا معزّ
- د : مرحوم مقدس اردبيلى متوفى 993 ، مؤلف حديقة الشيعه است
- آيا رساله در ردّ صوفيه ملحق به حديقة الشيعه است يا جزء آن ؟
- مقدس اردبيلى و « حديقة الشّيعه »
- مآخذ و منابع
- نظر محقق اردبيلى دربارهء تصوف و عرفان ( با گذرى بر حديقة الشيعه )
- حضرت مهدى ( عج ) و مقدس اردبيلى ( ره )
- ملاقات با امام المهدى عليه السّلام
- تشرف ميرزا محمد الأسترآبادى
- سيدنا العلامة آية اللّه ( بحر العلوم )
- جناب سيد مهدى قزوينى
- « حاجى على بغدادى و سؤالات او از امام مهدى عليه السّلام »
- تشرف محمد كاظم فراهانى و اعطاى حفظ قرآن
- ترجمهء حالات آن مرحوم به اختصار :
- پيرامون داستانهاى مربوط به محقق اردبيلى ( ره )
- لزوم زدودن گرد و غبار از داستانهاى جعلى و خرافى
- 1 - داستان ساختمان مسجد شاه اصفهان و دعوت شاه عباس از مقدس ( ره ) براى امامت اين مسجد
- 2 - داستان اعتراض مقدس ( ره ) به شيخ بهائى و انصراف مقدس از ادامهء سفر به اصفهان
- 3 - داستان مرقومهء مقدس ( ره ) با عنوان « ايها الاخ الاعز »
- 4 - داستان نامهء توصيه‌آميز مقدس ( ره ) به شاه عباس
- 5 - داستان تقسيم عمامه بين برهنگان
- 6 - داستان عدم قبول مكتوب از سوى مقدس ( ره )
- 7 - داستان دلو پر از اشرفى
- منابع و مآخذ
- الف : كتابها :
- ب : نشريات :
- تبادل فرهنگى و مقدس اردبيلى
- 1 - شيوه نگارش و نثرنويسى مقدس اردبيلى
- نتيجه
- 2 - ادبيات عصر مقدس اردبيلى
- نتيجه
- 3 - تبادل فرهنگى و مقدس اردبيلى
- نتيجه
- هدف
- 4 - نگاهى گذرا به مقدس اردبيلى در اجتماع
- نتيجه
- 5 - چهرهء ناشناختهء مقدس اردبيلى در زادگاه و كشورش
- 6 - شبكه اطلاع‌رسانى بين‌المللى اينترنت و نحوهء دستيابى به يافته‌هاى جديد در مورد مقدس اردبيلى
- نتيجه
- 7 - حسن ختام
- وضعيت حوزه‌هاى علميه و روحانيت شيعه در زمان حيات محقق اردبيلى ( ره )
- مقدمه :
- چگونگى پيدايش حوزه‌هاى علميه
- فقه و فقها :
- مقدس اردبيلى ( ره )
- وضعيت حوزه‌هاى علميّه و روحانيت شيعه در زمان مقدس اردبيلى
- مقدس اردبيلى احياگر حوزه نجف اشرف
- حوزه علميّه اصفهان
- حوزه علميه قم
- حوزه علميه قم در عهد صفويه
- حوزه علميه مشهد
- حوزه‌هاى علميه شيعه در دوران مقدس اردبيلى
- مقدمه
- ويژگيهاى حوزه‌هاى علمى شيعى
- سياست مذهبى صفوىها و تأثير آن بر حوزه‌هاى علمى شيعى
- وضعيت علمى و نقش علما
- حوزه‌هاى علمى شيعى ايران در سده دهم و نيمه اول سده يازدهم هجرى
- حوزه علميه مشهد
- حوزه علميه اصفهان :
- 1 - محقق ثانى
- 2 - مولانا عبد الله تسترى
- 3 - شيخ على منشار عاملى
- 4 - شيخ بهايى
- 5 - ملا عبد الله تونى
- 6 - محمد باقر داماد مشهور به ميرداماد
- 7 - ميرزا ابو القاسم مشهور به ميرفندرسكى
- 8 - محمد بن ابراهيم بن يحيى صدر الدين شيرازى
- حوزه علميه جبل عامل
- برخى از فقهاى برجسته جبل عامل عبارتند از :
- حوزه علميه نجف :
- تحقيقى دربارهء لوث و قسامه و قضاوت زن و نظر مقدس اردبيلى ( ره )
- بررسى نظريه مقدس اردبيلى « قده »
- تحقيقى دربارهء قضاوت زن و نظر مقدس اردبيلى
- مقايسه آيات الاحكام فاضل جواد با زبدة البيان مقدس اردبيلى ( ره )
- مقدس اردبيلى و ويژگيهاى آيات الاحكام او
- مسالك الافهام « فاضل جواد »
- مقدار تأثر او از فاضل مقداد
- مقدار تأثر فاضل جواد از مقدس اردبيلى
- فهرست كلى مقالات