مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٢٥

ايرادات پيرامون آيه

و تقدير عمومى در آيه چنين است :

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ، إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ ، و كنتم محدثين بالحدث الاصغر ، فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ . . . و ان كنتم محدثين بالحدث الاكبر فاغتسلوا . . . »

رابعا : حاضر بودن . و سالم بودن . و قادر بودن . در وجوب وضو شرط نيست . بلكه ضرر يا عجز رافع تكليف است لذا مطلق سفر و مرض را مجوز تيمم نمىدانيم چنانچه خواهيم گفت

خامسا : « وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى . . . » عطف بر تقدير است . چنانچه در فراز سوم يادآور شديم . . اى : « ان كنتم غير مرضى فتوضؤوا . . . و ان كنتم مرضى فتيمموا . . . » .

سادسا : سفر و مرض ، مظنّهء ضرر و مشقت از استعمال آب است ، لذا به اين لحاظ ، در سفر و در حال مرض ، تيمم تجويز شده . ولى اگر ضرر و مشقتى در كار نبود ، فقهاء به اتفاق آراء ، وضو را واجب دانسته ، تجويز تيمم نمىكنند .

سابعا : « أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ . . . » تا « فَلَمْ تَجِدُوا ماءً » مجموعا ، عطف بر « كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ » مىباشد و مراد از مجموع اين عبارات ، همان : نيافتن آب است ، چه محدث به حدث اصغر باشد و چه محدث به حدث اكبر .

لذا خلاصهء مفاد آيه چنين مىشود :

طهارت در به پا داشتن نماز ، شرط است . اگر انسان محدث به حدث اصغر است بايد وضو بگيرد . و اگر محدث به حدث اكبر است بايد غسل كند .

ولى در سه حالت ، به جاى طهارت با آب ( وضو و غسل ) ، طهارت با خاك ( تيمم ) انجام مىدهد :

حالت اول : بيمارى كه استعمال آب مايهء زيان جسمانى گردد .