مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٥

8 - آثار قلمى مرحوم اردبيلى

كتاب مشتمل بر همه ابواب فقهى است جز كتاب نكاح و طلاق و عتق و چندى از ابواب فقهى هم در آن به‌گونه ناقص « 1 » كه اين نقص يا به لحاظ اين است كه در طول زمان از بين رفته و يا خود مؤلف آنها را به اتمام نرسانده است . در هر حال اين كتاب از تحقيقات بسيار جالب و نظرات و آراى نوينى برخوردار است كه در كتابهاى ديگر كمتر به چشم مىخورد و صاحب روضات الجنات مىنويسد بعضى درباره تحقيقات وى خدشه نموده‌اند به اينكه او در اين كتاب از طريقه فقيهان خارج شده و آن را از نظرات فلسفى پر ساخته است « 2 » ولى از نگاه ما اين خدشه و مناقشه درست نيست زيرا وى كتاب خود را از نظرات نوين فقهى اجتهادى برخوردار نموده است ، كه ما به برخى از آنها را تحت عنوان آرا و نظرات مقدس اردبيلى اشاره خواهيم كرد .

3 - حديقة الشيعه : بارها اين كتاب به گونه‌هاى مختلف چاپ شده است .

4 - حاشيه شرح تجريد قوشجى .

5 - اثبات امامت ( فارسى ) .

6 - اثبات واجب : در كتاب حديقة الشيعه از اين رساله به رساله اثبات الواجب و در فهرست خزانه رضوى به رساله اصول الدين نامبرده شده است .

ولى در اعيان الشيعه اين را نپذيرفته و مىگويد : « كلامى كه از او در كتاب حديقة الشيعه نقل شد گوياى اين است كه رساله اصول دين غير رساله اثبات الواجب است . » « 3 »

7 - تعليقه بر شرح مختصر عضدى .

8 - رساله خراج ( يا حاشيه بر خراجيه محقق ثانى ) .

( 1 ) . خاتمة المستدرك ج 3 ، ص 394 . ( 2 ) . روضات الجنات ، ج 1 ، ص 201 . ( 3 ) . اعيان الشيعه ج 9 ، ص 192 .