مهر تابان ( طبع جديد ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٥
در تمام اقسام فنا ضميرى باقى مىماند كه عبارت از أعيان ثابته مىباشد
در تمام اقسام فنا ضميرى باقى مىماند كه عبارت از أعيان ثابته مىباشد
در تمام اقسام فنا ضميرى باقى مىماند كه عبارت از أعيان ثابته مىباشد
علّامه : زيد حقّ شد يعنى بجاى زيد در وجود او ، حقّ حكمفرما شد ، و دست او و چشم او و گوش او شد . و زيد ديگر زيد نيست ، بلكه زيد حقّ است ؛ اين مطلب مطلب درستى است و قابل قبول .
و امّا به هر شكلى و به هر طورى بيان كنيد ، معذلك زيد فانى شد ! اگر زيد نباشد ، كه فانى شده است ؟ خداوند تبارك و تعالى از اوّل بوده و خواهد بود و پيوسته حقّ حقّ است ، ولى آنچه الآن در اينجا به وقوع پيوسته است فناى زيد است ؛ اگر نسبت اين فنا را با زيد برداريم و علاقه‌اش را بِبُريم ، ديگر هيچ نمىماند ، و كَأنَّه فنائى صورت نگرفته است . چون نسبت ، قائم به زيد است ؛ اگر زيد نباشد و عين ثابت او نباشد ، ديگر نسبتى نيست . و در صورت فِقدان نسبت ، محمول و موضوعى نداريم و جمله‌اى نداريم ؛ و در حالى كه ما اين قضيّه را داريم و نمىتوانيم انكار كنيم كه « زيد فانى شد » .
وقتى كه مىگوئيم : زيد فانى شد يعنى زيد حقّ شد ، و ضمير به زيد بر مىگردد . يعنى تعيّن و عين ثابت و آن كسى كه در عالم واقع و متن نفس الامر فانى شده است ، زيد است .
اين بحسب ظاهر درست است ، و امّا خلاف اين جور در نمىآيد ، و من درست نمىتوانم تعقّل كنم .