مهر تابان ( طبع جديد ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٧

ابتداء و اصل آفرينش انسان از زمين است

و از جمله چهار گونه تعبيريست كه قرآن مجيد دربارهء اصل خلقت نموده است : 1 - مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ * . « 1 » 2 - مِنْ صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ . « 2 » 3 - مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ . « 3 » وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ . « 4 » 4 - مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ . « 5 »

امّا حَمَإٍ مَسْنُونٍ * عبارتست از لَجَن متعفّن ، چون حَمَأ بمعنى لَجَن است و مَسْنُون بمعنى بدبو و يا بمعنى بد طعم است . و در هر حال اصل خلقت انسان از لجن متعفّن كه گلى است بدبو و يا بدطعم ، مىباشد .

و امّا صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ ؛ صلصال عبارت از گلى است كه خشك شود و تَرَك تَرَك خورد و چون پا روى آن گذارند خِش خِش صدا كند ، و فخّار هم به معناى كوزهء كوزه‌گرى است .

يعنى انسان را از گل خشك شده‌اى كه ترك خورد و مانند كوزه صدا كند آفريديم .

( 1 ) ذيل آيهء 26 ، از سورهء 15 : الحجر : « و بدرستيكه ما انسان را از لجن متعفّن آفريديم » . ( 2 ) ذيل آيهء 14 ، از سورهء 55 : الرّحمن : « انسان را از گل خشك شده و ترك خورده چون گل كوزه‌گرى آفريديم » . ( 3 ) ذيل آيهء 12 ، از سورهء 23 : المؤمنون : « و بدرستيكه ما انسان را از جوهره و عصارهء گل آفريديم » . ( 4 ) ذيل آيهء 7 ، از سورهء 32 : السّجدة : « و خداوند ابتداى آفرينش انسان را از گل قرار داد » . ( 5 ) ذيل آيهء 8 ، از سورهء 32 : السّجدة : « و سپس نسل و ذرّيّهء آدم را از جوهره و عصارهء آب پست قرار داد . »