مهر تابان ( طبع جديد ) ( فارسى ) — الصفحة ١٨٨

دربارهء استغفار حضرت إبراهيم عليه السّلام نسبت به عمّش آزر

از اين مرحله بوده است .

و لذا در سورهء توبه خداوند رسولش را از دعاى بر آنان و قيام بر قبر آنان برحذر داشته است :

وَ لا تُصَلِّ عَلى أَحَدٍ مِنْهُمْ ماتَ أَبَداً وَ لا تَقُمْ عَلى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ ماتُوا وَ هُمْ فاسِقُونَ . « 1 »

و در همين سوره فرمايد : اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ . « 2 »

و ليكن از آيه‌اى كه در سورهء ممتحنه ذكر شد : قَدْ كانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْراهِيمَ وَ الَّذِينَ مَعَهُ « 3 » و سپس از استثنائى كه مىزند : إِلَّا قَوْلَ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ ، « 4 » استفاده مىشود كه گرچه اين وعدهء استغفار در وقتى بوده است كه براى إبراهيم دشمنى آزر نسبت به خدا روشن نبوده است .

ولى در عين حال ، در حال كفر خوب نيست وعدهء استغفار بكافر داده شود مطلقاً . و لذا در اين آيه حتّى از نظير اين نوع استغفار خاصّ كه از روى وعده

( 1 ) « و بر احدى از آنان كه مرده است هيچگاه درود مفرست و دعا مكن ! و بر بالاى قبر او نايست ! چون آنان به خدا و رسولش كافر شدند و در حال فسق و كفر از دنيا رفتند . » ( 2 ) « براى آنان طلب آمرزش كنى يا نكنى تفاوتى ندارد ؛ اگر براى آنان هفتاد بار طلب آمرزش كنى ، خداوند هيچگاه آنانرا نخواهد آمرزيد ! بعلّت آنكه آنان به خدا و رسول خدا كافر شده‌اند ؛ و خداوند گروه فاسق را هدايت نمىنمايد . » ( 3 ) « بدرستيكه براى شما مادّهء تأسّى خوبى است دربارهء إبراهيم و آن كسانى كه با او بوده‌اند . » ( 4 ) « مگر قول إبراهيم به پدرش ( به عمويش ) كه من البتّه براى تو طلب آمرزش خواهم نمود . »