مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( عربى - فارسى ) — الصفحة ٣٤٧

( 3 ) در خصوص آراء ونظريات محقق اردبيلى

و : محقق اردبيلى بحث از برخى مطالب را بىفايده واعراض از آن را سزاوار مىداند :

ينبغي الإعراض عن هذا السؤال والجواب . . . ولولا انّ عظماء الأصحاب من المتأخّرين اشتغلوا به وأنّه قد يظهر بذلك تحقيق المسألة - فإنّه على ما نجد ليست للمسألة على ما ظهرت من الفائدة . . . - ما كنّا نشتغل بأمثالها كما في غيرها . ( ج 4 ، ص 69 ) .

ز : در سخنان محقق اردبيلى تمسك به « سهلة وسمحه » بودن شريعت فراوان به چشم مىخورد ( نمونه : ج 1 ، ص 71 ، 74 ، 225 ، 282 ، 289 ، 305 ، 338 ، 361 ؛ ج 2 ، ص 374 ، 105 ، 74 ، 59 ، 55 ؛ ج 3 ، ص 213 ، 189 ؛ ج 9 ، ص 339 ، 317 ، 219 ( ومناسب است كه حدود وجايگاه اين قاعده وموارد تمسك به آن در فقه روشن شود .

* * * اينك پيش از پرداختن به نقد تصحيح اين اثر مهم وماندگار اندكى به بيان اهميت ولزوم تصحيح متون كهن مىپردازيم .

يكى از وظايف مهم وسنگين اساتيد ومعلمان حوزه‌هاى علوم ديني ، أحيا وعرضهء پسنديدهء ميراث بس ارزندهء سلف صالح حوزه‌هاست . ستردن گرد وغبار غربت از چهرهء غمبار درهاى گرانبهايى كه عنوان « مخطوطات » به خود گرفته ودر گوشه وكنار كتابخانه‌هاى شخصي وعمومى عزلت گزيده‌اند وهمچنان چشم انتظار محققان آگاه ، دلسوز ، شايسته وپر حوصله ودر يك كلام « أهل درد وأهل كار » هستند ، كارى است بس ارزشمند وگرانسنگ ، واز سوى ديگر ، وقت‌گير ، پردردسر ، كم‌نمود وكم‌سود ! واين امر دربارهء متون درسى حوزه‌ها - يا كمك درسى مثل حواشي وشروح ومنابع ارزنده ومورد مراجعهء اساتيد وطلاب فاضل - ضرورت بيشترى دارد وتأكيد فزونترى مىيابد .

چه بسيار أوقات گرانبهاى طالبان علوم ديني وأحيانا اساتيد ، صرف فهم عبارتى مىشود كه مثلا يك كلمه‌اش غلط است ، يا چه « ان قلت قلت » ها ؛ « يرد عليه أولا . . . وثانيا . . . ثالثا . . . » كه بر اثر غلط بودن عبارت وكلامي روى مىدهد ،