مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( عربى - فارسى ) — الصفحة ٣٠٨

مقدمه

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم

مقدمه

مقدمه

تفسيرهاى فقهى قديمىترين تفاسير موضوعي هستند كه آيات احكام هر موضوعي در آن گردآورى واز خلال آنها حكم هرموضوعى استخراج وتفريع فروع شده است . گرچه حكم ديني وفقهى شامل احكام اعتقادي واخلاقى نيز مىگردند ، امّا آنچه اصطلاحا در زبان مفسران اين دسته از كتابها به كار رفته ويا در كتابهاى فقهى متداول شده ، احكام عملي است در زمينهء عبادات ومعاملات وتصرفات وعقوبات كه به قصد تنظيم رابطهء مكلفين با خداى خود وبا بندگان به كار رفته است ، امّا آنچه از دستوراتى كه به عقيدهء انسان نسبت به خدا ، مبدأ ومعاد ، مربوط مىشود ، يا آنچه مربوط به دستورات سير وسلوكى وآراستگى به فضايل ودورى از رذايل وخلاصه اخلاقيات است ، معمولا در اين كتابها مورد بحث وبررسى قرار نمىگيرد واصطلاحا جزو آيات الاحكام شمرده نمىشود .

از سوى ديگر ، معمولا كتابهاى احكام القرآن بيش از آنكه بيان احكام وتوضيح وترتيب منطقي مباحث فقهى باشند ، تفسير وتشريح احكام از منظر قرآن هستند ، وحتى از جهتي تبيين كنده وتوجيه‌گر احكام موجود در كتب فقهى هستند ، كه به عبارتى ديگر ، مىتوان چنين گفت : مفسران آيات الاحكام ، پيش از تفسير ، دستورات فقهى در زمينه نماز ، روزه ، زكاة ، حج ، امر به معروف ونهى از منكر را مدون كرده‌اند وطرح مدون تئورى منظم آن را ريخته‌اند آنگاه آنها را با آياتي كه در قرآن آمده است تطبيق مىدهند ، زيرا أصولا پيش از آنكه چنين