شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — الصفحة ٥٦
تعريف حكمت در شرح حكمة الاشراق
آنچه اكنون دانستن آن مهم است اين است كه تمامى موجودات در اختيار ما قرار گرفته‌اند تا بوسيلهء آنها به سرّ عالم راه پيدا كنيم . به تعبير قرآن كريم ؛ همهء موجودات ذلول آفريده شده‌اند نه ذليل « 1 » . هر موجودى كه قدرت ، نيرو ، عظمت و جبروت داشته باشد اما خود را در تحت اختيار و تسخير ديگرى قرار دهد ، به آن ذلول مىگويند بر خلاف ذليل كه اصلا قدرت و توان دفاع از خودش را ندارد و بالاجبار در تحت تصرف ديگرى درمىآيد . تمام موجودات عالم از جانب حق متعال ذلول انسان هستند . مثلا سگ براى پارس كردن و دريدن قدرت زيادى دارد اما با يك كلام يا با يك لگد صاحبش آرام در گوشه مىنشيند . اما اگر شخصى غريبه در آن خانه وارد شود مىبيند كه جلال و عظموت سگ ، آن شخص را گرفتار مىكند و به وحشت مىاندازد مگر اينكه به فرمان صاحب خانه ، سگ آرام شود . يا مثلا انسان وقتى كه به ييلاق مىرود تا زمانيكه هوا صاف و آرام است او از زمين و آسمان و كوه و درّه لذت مىبرد اما همين كه رعد و برق شروع مىشود و هوا بارانى مىگردد و سيل و برف و طوفان راه مىافتد شخص از همين آسمان و كوه احساس دهشت مىكند . تمام اشياء عالم يكپارچه در پيشگاه انسان ذلولند اما به وقتش همهء آنها عظمت خود را براى او نشان مىدهند .
تعريف حكمت در شرح حكمة الاشراق
تعريف حكمت در شرح حكمة الاشراق
حكما ، فلسفه را با عباراتى گوناگون وصف نموده‌اند . از آن جمله بيان
( 1 ) . ملك / 16 : هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَناكِبِها وَ كُلُوا مِنْ رِزْقِهِ وَ إِلَيْهِ النُّشُورُ . او كسى است كه زمين را براى شما رام كرد ، بر شانه‌هاى آن راه برويد و از روزيهاى خداوند بخوريد ؛ و بازگشت و اجتماع همه به سوى اوست .