شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — الصفحة ٣١٦
نحوه اختلاف وجود مستقل با وجود رابط
جا كه مىفرمايند : و هو - أي الوجود الرابط - ما يقع رابطة في الحمليات الإيجابية وراء النسبة الحكمية الاتّحادية التي هي تكون في جملة العقود ، و قول ديگر آن است كه وجود رابط همان نسبت اتحاديهء ميان موضوع و محمول است . اما حضرت آقا در آخر نظر خود را در اين مورد ابراز نفرمودند . اكنون از اين بحث جدا شده و به متن كتاب برمىگرديم .
نحوه اختلاف وجود مستقل با وجود رابط
نحوه اختلاف وجود مستقل با وجود رابط
يكى از مباحثى كه بين فلاسفهء مشّاء مطرح است اين است كه آيا اختلاف بين وجود مستقل و وجود رابط ، اختلاف نوعى است ، بدين معنا كه هركدام دو نوع متفاوت و ذاتا متمايز از يكديگرند و يا اينكه اختلافشان نوعى نيست ؟ به تعبير ديگر آيا مىشود وجود رابط را كه يك وجود حرفى و قائم به طرفين است از معناى تعلقىاش منسلخ نموده و مستقلا به آن نظر كنيم و يا اينكه براى نظر كردن به وجود رابط حتما بايد آن را در كنف وجود مستقلى ببينيم و هرگز نمىتوان او را از شأن تعلقىاش منسلخ كرد . اگر جايز باشد كه آن را از معناى تعلقىاش منسلخ نماييم معلوم مىشود وجود رابط با وجود مستقل تخالف نوعى دارند ، اما اگر جايز نباشد معلوم مىشود وجود رابط با وجود مستقل تخالف نوعى ندارند .
با كمى تأمّل دانسته مىشود وجود رابط با وجود مستقل اختلاف نوعى ندارند زيرا براساس مبناى تشكيك وجود و اصالت وجود و اشتراك معنوى وجود ، وجود در تمامى مراتب خود يك حقيقت مىباشد . لذا اگر بخواهيم بين وجود مستقل و وجود رابط قائل به اختلاف نوعى شويم ، لازم مىآيد حمل وجود بر اين دو نوع متخالف ، حمل به تواطؤ باشد نه حمل به تشكيك و نيز بايد