شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٠
حكايت وجود رابطى از اتحاد بين طرفين قضيه
مگر اينكه خدا كمك نموده و در اعتبار ذهنى ممكن شود .
عينيت وعاء تحقق وجود رابط با وعاء تحقق طرفين قضيه
عينيت وعاء تحقق وجود رابط با وعاء تحقق طرفين قضيه
جناب علامه قدّس سرّه پنج فرع را بر اين بحث مترتب مىكنند . فرع اول اين است كه ظرف ظهور وجود رابطى تابع طرفين قضيه مىباشد . يعنى اگر موضوع و محمول در قضاياى مركبه و مركبات تقييديه وجود خارجى داشتند نسبتى هم كه به عنوان وجود رابط بين طرفين برقرار است ، وجود خارجى است و اگر طرفين به وجود ذهنى متحقق بودند رابط بين آن دو نيز بايد ذهنى باشد ، مانند انسان نوع است ، حيوان جنس است .
ايشان در آخر اين فرع ضابطه خوشى مىدهند و مىفرمايند : وجود طرفين با وجود رابط سنخيت دارد چه اينكه وجود رابط نيز مسانخ با وجود طرفين است و لذا معنى ندارد كه طرفين وجود خارجى داشته باشند اما وجود رابطى و نسبت بين آن دو ذهنى باشد و يا اينكه طرفين وجود ذهنى داشته باشند اما وجود رابطى خارجى باشد ، زيرا وجود رابط اصلا از طرفين جدا نمىشود . و اين يكى از آن مواردى است كه حضرت آقا مىفرمودند : جناب علامه در درسها خيلى كد مىدادند . اين اصلى كه اكنون جناب علامه آن را به عنوان ضابطهاى در فرع اول القاء نمودند در فصل دوم همين مرحله بسيار مشكلگشا خواهد بود .
حكايت وجود رابطى از اتحاد بين طرفين قضيه
حكايت وجود رابطى از اتحاد بين طرفين قضيه
جناب علامه در فرع دوم مىفرمايند : وجود رابط در قضاياى هليهء مركبه و مركبات تقييديه موجب مىشود كه موضوع و محمول يك نحوه اتحادى با هم پيدا كنند كه اگر بين آن دو يك نحوه اتحادى صورت نگيرد وجود رابط