شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٦

استحالهء وجود مثلين به تمام جهات

تشخّص هر شى به يك وجود خاص است

تشخّص هر شى به يك وجود خاص است

عنوان بحث لا تكرّر في الوجود در عرفان به صورت لا تكرّر في التجلّي بيان شده و بدين جهت اين بحث در عرفان از معناى شريف‌تر و لطيف‌ترى برخوردار است . در كتبى همچون كتاب منظومه ملا هادى سبزوارى قدّس سرّه اين بحث به عنوان في استحالة اعادة المعدوم بعينه ، مطرح شده است . حقيقت امر اين است كه تمام اين تعابير بايد در يك جا جمع شود تا محصّل بتواند به يك نتيجه نهايى برسد .

اكنون فرمايش جناب علامه اين است كه حقيقت خارجيه و هويت عينيّهء هر موجودى كه در نظام هستى تحقق دارد ، همان وجودش مىباشد ، زيرا وجود اصيل و ماهيت اعتبارى است .

در اصل پنجم دروس معرفت نفس آمده است : واقعيت و حقيقت هر چيز هستى است .

نكتهء قابل توجه اينكه هويت عينيهء هر موجودى بر غير آن موجود صادق نيست . يعنى وجود كتاب مثلا غير از وجود قلم و غير از وجود مركّب است . لذا از هويت عينيهء خاص هر موجودى تعبير به تشخص مىشود . پس هر شيئى به يك وجود خاص متشخّص است و ممكن نيست كه وجودى دو تشخّص داشته باشد ، چراكه در اين صورت هويت عينيّهء آن بايد در عين يكى بودن كثير باشد و اين موجب اجتماع نقيضين شده و محال است .

استحالهء وجود مثلين به تمام جهات

استحالهء وجود مثلين به تمام جهات

همچنين محال است كه ما دو شى متماثل به تمام جهات داشته باشيم . يعنى ممكن است كه ما در بعضى از جهات همچون رنگ و اندازه ، دو شى متماثل داشته باشيم اما تحقق دو شى متماثل به تمام جهات كه اعم است از ذات و