منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٨١

لمعهء ( 6 ) گاهى قياسهاى اقترانى از قضاياى شرطيه فراهم مىآيند .

از صنف اول اشكال چهارگانه منعقد ميگردد ( 747 ) و صنف دوم نيز همچنان است ( 749 ) .

صحّت آنها به همان بيانى است كه ذكر شد ( 748 ) .

صنف سوم . بر چهار قسم است . زيرا : قضيهء حمليه صغرى و يا كبراى قياس مىباشد . و هريك از آنها بوده باشد شركت بين دو مقدمه در تالى و يا در مقدم است . و در هريك از اقسام آنها اشكال چهارگانه منعقد مىشود ( 750 ) .

بهترين تركيبات اين صنف صورتى است كه قضيهء حمليه كبرى بوده و شركت بين دو مقدمه در تالى باشد . زيرا اين قسم بطبع نزديكتر است ( 751 ) و در قياس خلف به آن احتياج مىافتد . زيرا قياس خلف باينگونه اقترانى انحلال پيدا مىكند ( 752 ) و شرطش موجبه بودن متصله است ( 753 ) و نتيجه‌اش قضيهء متصله‌اى است كه مقدمش مقدم متصله و تاليش نتيجهء تأليف بين حمليه و تالى بوده باشد ( 754 ) .

صنف چهارم . بر شش قسم است زيرا : حمليه يا بعدد اجزاء منفصله است و يا كمتر و يا بيشتر از آن . و هريك از اين سه قسم باشد . قضيهء منفصله در قياس . يا صغرى و يا كبرى مىباشد ( 756 ) .

صورتى كه مطبوع است آن است كه حمليه به مقدار شمارهء اجزاء منفصله بوده باشد ( 759 ) و اشكال چهارگانه در اين صنف منعقد ميگردد ( 758 ) .

شرط نتيجه دادن اين تركيب آن است كه قضيهء منفصله موجبهء