منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٤٣

موارد استفاده از صنعت برهان

3 - گاهى موضوع مسأله يكى از انواع مندرجه در موضوع علم است .

4 - گاهى يكى از انواع مندرجه با اضافه شدن عرض ذاتى آن نوع موضوع مسأله مىباشد .

5 - موضوع بعضى از مسائل عرض ذاتى موضوع علم است .

6 - گاهى نوعى از عرض ذاتى موضوع علم موضوع مسأله است ، محمولاتيكه براى موضوعات مسائل هرعلمى ثابت مىشود عرض ذاتى براى موضوع علم مىباشد و معنى عرض ذاتى كه در اين مورد گفته مىشود سابقا بيان شده است .

موارد استفاده از صنعت برهان

موارد استفاده از صنعت برهان

( 1030 ) در علوم حقيقى يعنى فلسفهء الهى كه عقلى خالص است فقط از صنعت برهان استفاده مىشود ، زيرا برهان علت حكم را بيان مىكند .

مقدمات و نتايج اين علوم ضرورى و دائمى مطلق است و مقيد به هيچ قيدى نيست آنچنانكه در ضروريهء ازليّه بيان شد .

( 1031 ) احكاميكه نسبت بمسائل علم طبيعى ثابت مىشود نيز از طريق برهان است و علت حكم را بيان مىكند و نتايج آنها ضروريه است ليكن ضرورت آنها مطلق نيست ، زيرا بدوام وجود ماده و طبيعت مقيد است ، آنچنانكه در قضيه ضروريه مطلقه بيان شد .