منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٤١
اقسام مبادى تصديقيه
اقسام مبادى تصديقيه
اقسام مبادى تصديقيه
( 1022 ) مبادى تصديقيه از دو جهت قسمت ميشوند ، يكى از جهت ضرورى بودن و غيرضرورى بودن آنها ، و ديگرى از جهت عموم و خصوص ، و رويهم بر چهار قسم ميباشند :
1 - مبادى ضروريه يا واجب القبول كه ( علوم متعارفه ) نام دارند .
2 - مبادى غيرضروريه كه قطعى نيستند و در علوم بطور مسامحه و سهلانگارى براى اثبات مطالب ، مقدمه واقع ميگردند .
3 - مبادى عامه
4 - مبادى خاصه
( 1023 ) 1 - مبادى ضروريه ، اوليات و فطرياتند كه قطعى بودن احكام آنها مطلق است و كسى دربارهء آنها شك و ترديد ندارد و به همين جهت علوم متعارفه ناميده شدهاند .
( 1024 ) 2 - مبادى غيرضروريه ؛ قضايائى هستند كه بايستى در علم ديگرى اثبات شده باشند و در اينجا بطور مسامحه مورد تسليم و قبول ميباشند ، و آنها بر دو قسماند : مصادرات ، اصول موضوعه كه قبلا ضمن شماره ( 960 ) و ( 961 ) تعريف شدهاند .
( 1025 ) 3 - مبادى عامه قضاياى واجب القبولى است كه اختصاص بيك علم ندارد و در همهء علوم مورد استفاده مىباشد ، مثل اين قضيه كه هرچيزى يا ثابت و يا منفى است بطور منفصلهء حقيقيه .
( 1026 ) 4 - مبادى خاصه ، آنهائى است كه به بعضى از علوم اختصاص داشته و ممكن است ضرورى يا غيرضرورى باشد ، مانند اصل