منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٢٩

مطالب ششگانه - يا خواسته‌هاى علمى

مطالب ششگانه - يا خواسته‌هاى علمى

مطالب ششگانه - يا خواسته‌هاى علمى

( 999 ) « 1 » هرچيزيكه متعلق فكر بشر است و ميخواهد به آن اطلاع حاصل نمايد و او را به انجام هرعملى وادار مىكند يكى از اين شش چيز است كه ذكر مىشود :

1 - تصور مفهوم چيزى بوسيلهء عناوين ذهنى خارج از ذات

2 - تصور تفصيلى يا اجمالى ذات و حقيقت اشياء

3 - علم بوجود ذات چيزى

4 - علم بوجود صفت چيزى

5 - علم به علت وجود و وقوع چيزى

6 - علم به علت تصديق بوجود چيزى يا تصديق بوجود صفت آن .

( 1000 ) اين امور را مطالب اصلى يا مطالب ششگانه ميگويند ، و وقتى انسان بخواهد اينها را از ديگرى بپرسد به يكى از سه لفظ سئوال خواهد نمود كه عبارتند از : ( ما هو ) چيست آن ، و ( هل هو موجود ) آيا هست ( لم صار موجودا ) چرا موجود شده است .

هريك از اين پرسش‌ها بر دو قسمند كه با اصول شش‌گانهء مزبور منطبق ميگردند :

( 1001 ) اول سئوال از چيست ( ما ) بر دو قسم است پرسش اسمى و پرسش از ذات .

( 1002 ) پرسش اسمى جستجو از مفهوم و تصور عنوان ذهنى چيزى بطور اجمال است ، مانند كسى كه هندسه نخوانده و اول بار كه لفظ مثلث متساوى الساقين بگوشش ميرسد مىپرسد مثل متساوى -

( 1 ) شماره‌گذارى اشتباه است و چون در قسمت ترجمه شماره‌ها چاپ شده بود تغيير شماره در اينجا ممكن نيست .