منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٩٤

سوم - آراء محموده

قضايائيكه مورد پسند عموم و مشهور است گاهى راست و گاهى دروغ‌اند و قضاياى صادقه گاهى محمود و گاهى غيرمحمود ميباشند .

( 924 ) بنابر آنچه گفته شد بطور كلى مشهورات شامل اين اقسام فرعى و غيرفرعى مىشود :

1 - قضاياى واجب القبول مثل اوليات و مجربات عمومى .

2 - مشهورات استقرائى ، مثل ، تكرار عمل موجب ملال است ، دفع دشمن لازم است .

3 - نتايج حاصله از حسن تربيت كه موافق با مصالح عموم است مثل ، مردم‌آزارى بد است ، احترام پدر لازم است ، اينها را محمودات عمومى گويند .

4 - قضايائيكه مورد قبول عموم متشرعين است ، مثل زنا حرام است ، آنها را محمودات شرعى مينامند .

5 - قضاياى دروغيكه در ظاهر از فضايل اخلاقى به نظر ميرسد مثل برادرترا يارى كن ولو در كار ستمگرى باشد ، با مردم همرنگ باش چه كار زشت يا زيبا باشد .

6 - قضايائيكه در بعضي از شرايع پسنديده و مورد قبول است ، مثل نوشيدن شراب حرام است ( نزد مسلمانان ) .

7 - قضايائيكه بحسب ملكات خلقى و انفعالاتيكه در بعضى از اجتماعات بواسطه زندگى در آن اجتماع حاصل شده مورد قبول است ، مثل ، كشف عورت قبيح است ،

8 - محمودات صادقه .