منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٥٠
اثبات قضاياى حمليه بطريق خلف
( 841 ) و باز گفتهاند كه ثابتكردن چيزى بواسطهء ابطال نقيض بمنزلهء آن است كه از پشت سر بمطلوب برسند .
( 842 ) قياس خلف قسمى از قياس مركب است كه از يك قياس اقترانى و يك استثنائى تشكيل مىشود .
( 843 ) قياس خلف براى اثبات مسائل رياضى و بخصوص هندسى بيشتر به كار ميرود .
تشكيل قياس خلف
تشكيل قياس خلف
( 844 ) مطلوب ممكن است قضيهء حمليه و يا شرطيه باشد و براى اثبات هريك از اين دو مطلوب قياس خلف بطريق مخصوصى تشكيل مىشود .
اثبات قضاياى حمليه بطريق خلف
اثبات قضاياى حمليه بطريق خلف
( 845 ) هرگاه بخواهيم قضيه حمليهايرا از طريق خلف ثابت كنيم . يك قياس اقترانى و يك استثنائى را بهم متصل ميسازيم و نتيجهء اقترانى را مقدمهء اول قياس استثنائى قرار ميدهيم از مجموع دو قياس مطلوب ثابت مىشود .
( 846 ) قياس اقترانى كه « قسمت اول » دليل خلف است بايستى از يك حمليه و يك شرطيه تاليف يافته باشد بطوريكه صغرى شرطيه و كبرايش حمليه و جزء مكرر يا حد مشترك تالي شرطيه بوده باشد .
( 847 ) مقدم متصله فرض بطلان خود مطلوب است و تالى متصله تصور صحت نقيض مطلوب مىباشد و صحت نقيض مطلوب لازم بطلان خود مطلوب است .