منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٤٣

مثال قياس مقسم استثنائى

ليكن او غرق نميشود .

منتج نيست .

مصنف كتاب ما مطابق معمول پس از فراغ از اقسام اصلى قياس بذكر اقسام فرعى پرداخته است و ما بواسطه مناسبت با مقام بذكر قياس مقسّم ابتدا ميكنيم .

( 827 ) قياس مقسم كه در شماره ( 759 ) نامبرده شد . قياسى است كه صغراى آن منفصله حقيقيهء كثير الاجزاء باشد .

اين قياس گاهى به صورت اقترانى و گاهى استثنائى تشكيل مىشود .

هرجسمى يا حيوان . و يا نبات . و يا جماد است .

هرحيوانى و هرنباتى و هرجمادى . متحيز است .

هرجسمى . متحيز است .

هرعددى يا تام ، و يا زايد ، و يا ناقص است .

ليكن تام است .

پس زايد و ناقص نيست

و ميتوانيم بگوئيم :

ليكن زايد نيست : پس تام يا ناقص است .