منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٠١
دليل عكس دو مقدمه
انسان نيست . همه ناطقها انسانند . نتيجه ميدهد : هيچ اسبى ناطق نيست .
و اين قضيه عين نتيجهء اصل است .
دليل عكس كبرى
دليل عكس كبرى
( 736 ) اين دليل در ضرب اول و دوم و چهارم و پنجم اين شكل بطور مسلم و در ضرب هفتم بنا بر آنكه سالبهء جزئيه قابل انعكاس باشد اجرا مىشود . زيرا در اين ضروب دو شرط شكل سوم كه موجبه بودن صغرى و كليت يكى از دو مقدمه است موجود مىباشد .
دليل عكس كبرى به اين طريق است كه كبراى اين ضرب را معكوس نمايند تا قياس به شكل سوم بازگشت كند .
مثال ضرب اول
مثال ضرب اول
اصل : همهء انسانها حيوانند . همهء ناطقها انسانند . نتيجه بعضى از حيوانها ناطقند .
( تبديل قياس به شكل سوم بواسطه انعكاس كبرى ) : همه انسانها حيوانند . بعضى از انسانها ناطقند . نتيجه ميدهد . بعضى از حيوانها ناطقاند .
دليل عكس دو مقدمه
دليل عكس دو مقدمه
( 737 ) اين دليل در ضرب چهارم و پنجم اجرا مىشود . زيرا كبراى اين دو ضرب سالبهء كليه است و با انعكاس دو مقدمه كليت كبرى كه شرط صحت شكل اول است محفوظ ميماند .