منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٠

مثال ضرب سوم

بجاى صغرى نقل داده مىشود تا قياس به شكل اول بازگشت نمايد .

آنگاه نتيجهء حاصله را معكوس ميكنند . با نتيجهء اصل يكسان است .

مثال ضرب اول

اصل ضرب : هر انسانى حيوان است . هرناطقى انسان است .

نتيجه : بعضى از حيوانها ناطقند .

دليل عكس ترتيب چنين اجرا مىشود :

هرناطقى انسان است . هرانسانى حيوان است . نتيجه ميدهد :

هرناطقى حيوان است

معكوس اين قضيه مىشود : بعضى از حيوانها ناطقند . و اين قضيه عين نتيجهء اصل است .

دليل عكس صغرى

( 735 ) اين دليل فقط در ضرب سوم و چهارم و پنجم بطور حتم و در ششم بنابراينكه سالبهء جزئيه قابل انعكاس باشد جارى مىشود . زيرا در اين ضروب دو شرط شكل دوم كه اختلاف در كيف و كليت كبرى باشد محفوظ است .

طريق اجراى دليل عكس صغرى آنست كه صغراى اين شكل را معكوس نمايند تا قياس به شكل دوم مبدل گردد .

مثال ضرب سوم

اصل قياس : هيچ انسانى اسب نيست . همهء ناطقها انسانند . نتيجه ميدهد : هيچ اسبى ناطق نيست .

( تبديل قياس به شكل دوم بواسطه انعكاس صغرى ) : هيچ اسبى