منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٩

قياس دوم

قضيه‌ايكه از موضوع صغراى اصل و عنوان فرضى تشكيل گرديده صغرى مىباشد و آن اين قضيه است : بعضى از حيوانها نويسنده‌اند

( كبرى كه نتيجهء قياس اول است ) : هيچ نويسنده‌اى اسب نيست

( نتيجهء حاصله ) : بعضى از حيوانها اسب نيستند .

اين نتيجه با نتيجهء قياس اصل مساوى بوده و دليل بر صحت انتاج اين ضرب است .

ضرب چهارم اين شكل را نيز بدليل افتراضى ميتوان ثابت نمود

اصل : بعضى از حيوانها خندان نيستند هرانسانى خندان است .

نتيجه ميدهد : بعضى از حيوانها انسان نيستند .

هيچ غيرمتفكرى خندان نيست . هرانسانى خندان است .

نتيجه ميدهد : هيچ غيرمتفكرى انسان نيست .

( صغرى كه از موضوع صغراى اصل و عنوان فرضى تشكيل گرديده ) : بعضى از حيوانها غيرمتفكرند .

( كبرى كه نتيجهء قياس اول است ) : هيچ غيرمتفكرى انسان نيست .