منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٨

مثال قياس اول كه از افتراض بدست آمده

صغراى اين قياس قضيه‌ايستكه عنوان يا صفتى را بطور فرض بجاى موضوع اول قرار داده و قضيهء جزئى را بدل بكلّى نموده‌ايم .

اين قضيه را صغرى قرار داده و با كبراى اصل ضميمه نموده و نتيجه‌اى از آن حاصل ميكنيم .

صغراى اين قياس ، قضيه‌ايستكه موضوع اصل را موضوع و عنوان فرضيرا محمول آن قرار داده‌اند . و كبراى اين قياس نتيجهء قياس اول است .

نتيجه‌ايكه از اين قياس اخير حاصل مىشود با نتيجهء اصل مساوى بوده و دليل بر صحت قرينه است .

قياس اصل : بعضى از حيوانها خندانند . هيچ اسبى خندان نيست .

نتيجه ميدهد : بعضى از حيوانها اسب نيستند .

( صغرى : كه موضوع اصل بوسيلهء افتراض كلى شده است ) : هر نويسنده‌اى خندان است .

( كبرى . كه عين كبراى اصل است ) : هيچ اسبى خندان نيست .

( نتيجهء حاصله از دو مقدّمه ) : هيچ نويسنده‌اى اسب نيست .