منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٤١٦
شرايط عمومى در همهء اشكال
شرايط عمومى در همهء اشكال
شرايط عمومى در همهء اشكال
( 587 ) همه شكلها بايستى واجد سه شرط باشند و هريك از آنها كه فاقد يكى از آن شرطها باشد . نتيجه لازم نخواهد داشت و اينها شرط انتاج همهء اشكال مىباشند .
( 588 ) « شرط اول » يكى از دو مقدمه مسلّما بايد كلى باشد .
و اگر هردو جزئى باشند بين دو مقدمه رابطه‌اى موجود نخواهد بود و تا موضوع يكى كلى و شامل يكى از اجزاء مقدمه ديگر نباشد حكم از موضوع يك قضيه بيكى از اجزاء مقدمهء ديگر سرايت نميكند تا ثبوت اكبر براى اصغر لازم آيد .
مثلا اگر بگوئيم بعضى از مردم دانايند و بعضى از دانايان توانگر نيستند . هيچ نتيجه‌اى بر اين دو قضيه مترتب نمىشود . زيرا آن بعضى كه موضوع قضيهء اول است شايد غير از آن مردمى باشد كه موضوع قضيهء دوم قرار گرفته است و با تعدد موضوع بين آنها تباين خواهد بود و حكم يكى از دو متباين به ديگرى سرايت نميكند تا از مجموع نتيجه‌اى بدست آيد
( 589 ) « شرط دوم » يكى از دو مقدمه بايستى موجبه باشد .
زيرا اگر هردو سالبه باشند اوسط كه واسطهء حكم است نه با اصغر اتحاد داشته و نه با اكبر متحد است و تا با يكى از آن دو اتحاد نداشته باشد رابط و واسطه ثبوت يا سلب اكبر از اصغر نخواهد گرديد .
مثلا اگر بگوئيم : بعضى از مردم دانا نيستند و هيچ‌يك از - 26 -