منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٠

شرط ديگر براى تحقق تناقض وحدت حمل است

( 462 ) صدر المتألّهين اول كسى است كه به اين نكته توجه يافت كه علاوه بر وحدات هشتگانه براى تحقق تناقض وحدت ديگرى لازم است و آن وحدت حمل است .

( 463 ) با رعايت وحدت حمل ، طرفين سلب و ايجاب در اين گونه قضايا صادق نخواهد بود .

( 464 ) بنابراين اگر بگوئيم جزئى بحمل اول جزئى است و كلى نيست و بحمل ديگر كه شايع صناعى مىباشد كلى است و جزئى نيست تناقض‌گوئى نكرده‌ايم .

بطور خلاصه مفهوم جزئى خود مفهوم جزئى است و حقيقت جزئى نيست و از جهت اينكه عنوان ذهنى مىباشد كلى است همچنانكه مفهوم انسان از جهت اينكه حكايت از افراد خارج مىكند و عنوان ذهنى اشخاص است انسان مىباشد و از جهت اينكه حالت نفسانى شخص است انسان نبوده و علم مىباشد .

( 465 ) لا شىء و لا ممكن و غير آنها مانند معدوم مطلق و مجهول مطلق همگى از اين قبيلند و راجع بشبهه معدوم مطلق و مجهول مطلق قبلا اين تحقيق به عمل آمد كه اين گونه امور از جهت اينكه خود اين عنوانها هستند و معنون خارجى ندارند معدوم مطلق و مجهول مطلق ميباشند ، و از جهت اينكه بوجود ذهنى تعين و تشخص يافته و مورد لحاظ ذهن واقع شده‌اند معلوم و موجود ميباشند .

لا شىء نيز عنوان عدم است اما از جهت اينكه وجود ذهنى يافته شىء مىباشد .