منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٥

نقيض منتشره در حالتى كه جزئى باشد

قضيه نقيض مركب : بعضى از قمرها يا بوقت حايل شدن زمين ممكن است منخسف نباشند و يا هميشه منخسف‌اند .

( 447 ) منتشره مركب است از منتشره مطلقه و مطلقه عامه مثال :

هرانسانى در يك وقتى البته نفس‌كش است ( نه هميشه ) و معنى نه هميشه آنست كه هرانسانى در يك وقتى بطور اطلاق متنفس نميباشد .

نقيض اين دو قضيه بطور تفكيك اين است :

نقيض جزء اول ( ممكنهء دائمه ) بعضى از انسانها ممكن است هيچگاه نفس نكشند .

نقيض جزء دوم ( دائمهء مطلقه ) بعضى از انسانها هميشه نفس كش هستند .

نقيض مركب رويهم رفته : يا بعضى از انسانها ممكن است هيچگاه نفس نكشند و يا هميشه نفس‌كش هستند .

( 448 ) قضيه اصل : بعضى انسانها البته در يك وقتى متنفسند ( نه هميشه ) .

نقيض مركب : بعضى انسانها ممكن است هيچگاه نفس نكشند و يا هميشه نفس‌كش هستند .