منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٩

شرط تناقض در قضاياى موجهه

( 437 ) نقيض دائمه مطلقه : مطلقهء عامه است . مثل هرانسانى هميشه حيوان است . بعضى انسانها فعلا حيوان نيستند .

( 438 ) نقيض مشروطهء عامه : حينيهء ممكنه است « 1 » مثل هر نويسنده‌اى تا وقتى نويسنده است بالضروره انگشتانش در حركت است .

نقيض قضيهء مذكور اين است : ممكن است بعضى از نويسندگان در وقت نوشتن انگشتانشان در حركت نبوده باشد .

( 439 ) نقيض عرفيّه عامّه : حينيه مطلقه است « 2 » مثل هرنويسنده‌اى هميشه تا وقتى نويسنده است انگشتانش در حركت است .

نقيضش اين است : بعضى از نويسندگان بالفعل انگشتانشان در حركت نيست .

( 440 ) نقيض وقتيهء مطلقه : وقتيه ممكنه است . مثل ماه در وقت فاصله شدن زمين البته منخسف است .

نقيضش اين است : ماه ممكن است وقت حايل شدن زمين منخسف نباشد .

( 441 ) نقيض منتشرهء مطلقه : ممكنهء دائمه است . مثل هرانسانى در يك وقتى البته نفس ميكشد .

نقيضش اين است : بعضى انسانها ممكن است هيچ‌وقت نفس نكشند .

( 1 ) ( 438 / 2 ) حينيه ممكنه قضيه‌ايست كه حكم به سلب ضرورت از جانب مخالف بحسب وصف موضوع شده باشد . ( 2 ) حينيه مطلقه قضيه‌اى است كه حكم بفعليت ثبوت يا سلب طرف مخالف در بعضى از اوقات وصف موضوع شده باشد .