منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٧
شرط تناقض در قضاياى موجهه
آنها را « متداخلتان » مينامند مثل آنكه گفته شود همهء انسانها حيوان هستند . بعضى از انسانها حيوان هستند .
( 431 / 5 ) ( چهارم ) آنكه در كم و كيف هردو مخالف باشند .
آنها را ( متناقضان ) ميگويند كه تفصيلش گذشت . مثل بعضى حيوانها انسان هستند . و هيچ حيوانى انسان نيست .
از قديم معمول بر اين بوده كه براى نشاندادن اين چهار قسم چنين شكلى ميكشيده‌اند :
شرط تناقض در قضاياى موجهه
شرط تناقض در قضاياى موجهه
( 432 ) در قضاياى موجهه علاوه بر شرطهائى كه ذكر شد شرط ديگريهم هست كه بايستى دو قضيه‌ايكه نقيض يكديگرند در جهت نيز با يكديگر اختلاف داشته باشند . زيرا در بعضى از موارد هردو قضيه صادق و يا هردو كاذب هستند .
( 433 ) مثلا هرگاه مادهء واقعى در قضيه امكان بوده و هردو را