منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٩

( 308 )

آمده و يا روز معدوم است ، پس اين‌چنين خواهد بود كه هرگاه آفتاب برآمده باشد روز خواهد بود .

( 308 )

( 308 ) اجزاء در صورتى كه خود قضيه منفصله باشد

1 - دو حمليه . مثل : هر عددى يا زوج و يا فرد است .

2 - دو متصله . مثل : يا چنان است كه هرگاه آفتاب برآمده باشد روز موجود است و يا چنين است كه اگر آفتاب برآمده باشد شب وجود ندارد .

3 - دو منفصله . مثل : يا چنان است كه هرعددى يا زوج و يا فرد است ، و يا چنين است كه يا فرد است و يا به دو متساوى بخش مىشود .

4 - حمليه و متصله . مثل : يا آفتاب علت وجود روز نميباشد و يا آنكه هرگاه آفتاب برآمده باشد روز خواهد بود .

5 - حمليه و منفصله . مثل : هرچيزى يا يكى بيش نيست ، و يا داراى عدد زوج و يا فرد است .

6 - متصله و منفصله . مثل : يا چنان است كه هرگاه چيزى يكى باشد منقسم نخواهد بود و يا داراى عدد زوج و يا فرد است .

مثالهاى سه صورت ديگر كه متصله و حمليه . منفصله و حمليه .

منفصله و متصله‌اند از آنچه ذكر شده استخراج مىشود .

مثالهائيكه ذكر شد بيشتر قضاياى مهمله هستند و ممكن است آنها را با مسورهء كليه و جزئيه و شخصيه و با تركيبهاى چهارم و