منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٦

( 301 )

( 300 )

( 300 ) مثالهاى محصورات مانعة الجمع

موجبهء كليه : هميشه هرجسمى اگر سفيد باشد ، سياه نخواهد بود .

سالبهء كليه : هيچگاه چنين نيست كه اگر كسى پير شده باشد عالم نگردد .

موجبهء جزئيه : گاهى اگر انسان نشسته باشد ، راه نميرود .

سالبهء جزئيه : هميشه چنين نيست كه اگر آفتاب برآمده هوا سرد نباشد .

موجبهء شخصيه : در اين ساعت اگر مردم بخواب رفته باشند راه نميروند .

( 301 )

( 301 ) مثالهاى محصورات مانعة الخلو

موجبهء كليه : هميشه يا آتش افروخته شده ، و يا آتش‌سوزى نميشود .

موجبهء جزئيه از جهت شرط : در اينخانه يا آتش افروخته شده و يا آتش‌سوزى نميشود .

موجبه جزئيه از جهت وقت : امروز يا آتش افروخته شده و يا آتش‌سوزى نميشود .

( 302 ) سور قضاياى شرطيه در زبان عربى عبارتند از : براى موجبه كليه : متى و مهما . براى موجبهء جزئيه : قد يكون . براى سالبه كليه : ليس البتة . براى سالبهء جزئيه : ليس كلّما . و قد لا يكون .