منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٣
حمل هو هو يا حمل متواطى
حمل هو هو يا حمل متواطى
حمل هو هو يا حمل متواطى
( 63 ) حمل هو هو كه متواطى نيز ناميده مىشود آنست كه وجود محمول عين وجود موضوع باشد . يعنى محمول عرض خارجى براى موضوع نبوده و مبدأ اشتقاق محمول در خارج وجود جداگانهاى نداشته باشد .
حمل متواطى بر دو قسم است : حمل ذاتى و حمل عرضى ، زيرا تعريفيكه براى حمل متواطى ذكر شد اقسام بسيارى از فروع حمل ذاتى و عرضى را شامل مىشود :
( اول ) حمل هريك از ذاتيات بر ذات يعنى حمل اجزاء ماهيت بر ماهيت كه قسمى از حمل اولى ذاتى مىباشد حمل هوهوى است مثل هر انسانى جسم است و هرانسانى ناطق است . خواجهء طوسى در شرح منطق اشارات گفته است ذاتى بطور مواطات بر ذات حمل مىشود « 1 » .
( دوم ) حمل ماهيت بر اجزاء مثل بعضى جسمها انسان هستند و هرناطقى انسان است نيز بطور مواطات است .
( سوم ) حمل يكى از اجزاء ماهيت بر جزء ديگر مثل هرناطقى حيوان است و بعضى جسمها ناطق هستند چنان كه خواجه طوسى گفته است حمل مواطاتى مىباشد .
خواجه طوسى در ضمن تعريف مركبات عقليه گفته است خاصيت
( 1 ) شرح منطق اشارات ص 42 و تعليقات مير سيد شريف بر شرح شمسيه ص 46 .