منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧١

( 60 )

دو برابر واحد است .

( 58 ) لازم غير بيّن آنست كه ثبوت محمول براى موضوع محتاج بواسطه است و بايد با دليل ثابت شود . مثل مساوى بودن زواياى مثلث با دو قائمه .

( 58 / 2 ) گاهى ممكن است محمول معلول بلاواسطه براى موضوع نباشد يا اصلا معلول امر ديگرى باشد و در عين حال جزم بثبوت محمول براى موضوع بواسطهء ممارست يا حدس يا امر ديگرى بدون تامل و بدون احتياج بدليل حاصل باشد ليكن در اين صورت لازم بيّن گفته نميشود .

( 59 ) اقسام لازم بدون واسطه ذكر شد و اقسام لازم با واسطه و مثالهاى آن ضمن تعريف واسطه‌ها معلوم گرديد و محتاج بتكرار نيست .

( 60 )

( 60 ) عرض مفارق

عرض مفارق آنست كه از تصور جدا شدن محمول از موضوع محال لازم نيايد .

عرض مفارق بر سه قسم است :

1 - مفارق دائم : مثل حركت براى سيارات و فقر براى شخصى كه در تمام مدت عمر فقير بوده باشد .

2 - عرض مفارق بطيىء الزوال : مثل جوانى و پيرى ، و حلم در شخص بردبار .

3 - عرض مفارق سريع الزوال : مثل خشم براى شخص بردبار و ايستادگى و نشستگى و خواب و بيدارى براى هرانسانى .