منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ١٥٢

نسب اربع

غيراصلى استعمال شده و بعدا همين معنى غيراصلى بواسطهء كثرت استعمال استقلال يافته خواه معنى اصلى به كلى متروك گرديده باشد يا كمتر در آن استعمال شود مثل دابّه كه منقول لغوى و صوم و صلوة كه منقول شرعى و ضرب و تقسيم كه منقول اهل حساب است و مانند ساير اصطلاحات مختص بهر علمى كه باهل آن فن نسبت داده مىشود .

نسب اربع

نسب اربع

( 27 ) دو مفهوم كلى كه با يكديگر سنجيده ميشوند يكى از چهار نسبت بين آنها موجود است : تباين . تساوى . عموم و خصوص مطلق . عموم و خصوص من‌وجه و بواسطهء اين نسبتها چهار قسم كلى يافت مىشود :

1 - كلىهاى متباين .

2 - كلىهاى متساوى .

3 - كلىهاى اعم و اخص مطلق .

4 - كلىهاى اعم و اخص من‌وجه .

( 27 / 2 ) 1 - كلىهاى متباين : هردو مفهوم كلى كه هيچ فرد مشترك نداشته باشند و در هيچ موردى در يك مصداق جمع نشوند اين دو مفهوم را متباين و نسبت بين آنها را تباين مينامند مثل مفهوم درخت و انسان .

بين دو كلى متباين دو قضيه سالبه كليه صادقست به اين طريق هيچ انسانى درخت نيست و هيچ درختى انسان نيست .