منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٤

( 22 )

6 - كلى ممكن الافرادى كه يك فرد بيش ندارد و وجود بقيه افراد آن غيرممتنع است و آن فرد واحد حقيقى است مانند آفتاب .

7 - كلى ممكن الافرادى كه بيش از يك فرد ندارد و آن فرد واحد غيرحقيقى مىباشد « 1 » .

( 22 )

( 22 ) اقسام واحد

براى توضيح واحد حقيقى و غيرحقيقى ناچاريم معنى واحد و اقسام آن را ذكر كنيم :

واحد چيزى است كه از جهت عدم انقسام قسمت‌پذير نباشد و قيد جهت براى آنست كه تعريف همه اقسام واحد حتى واحدهاى عددى از قبيل يك عشره و يك خمسه و ساير اقسام را شامل شود .

وحدت از عوارض وجود و مساوق با وجود است . وحدت و وجود بحسب مفهوم دو چيزند و بحسب عينيت و مصداق يكى بيش نيستند .

همچنانكه بين افراد و مصاديق وجود بحسب شدت و ضعف و اوليت و آخريت و غيره اختلاف هست مصاديق واحد نيز در وحدت اختلاف دارند و مفهوم واحد بر بعضى بيشتر و بر بعضى كمتر صدق مىكند .

واحد بر دو قسم است : واحد حقيقى و واحد غيرحقيقى . و باز واحد حقيقى داراى دو قسم است : واحد بوحدت حقه . و واحد بوحدت حقّه حقيقيه .

( 22 / 2 ) واحد بالذات يا واحد حقيقى آنست كه وحدت صفت

( 1 ) اين قسم نيز از عبارت مصنف برمىآيد ليكن مثالى برايش يافت نشد .