منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٢

( 21 )

ترجى . تعجب . عقود . ايقاعات . تعظيم . تحقير و غيره .

( 19 / 2 ) مركب ناقص بر دو قسم است : تقييدى و غيرتقييدى .

تقييدى آنست كه يكى از دو جزء قيد ديگرى باشد . و غيرتقييدى آنست كه يكى قيد ديگرى نباشد مثل چهارده و نادان .

تقييدى بر سه قسم است :

1 - تقييديه اضافيه مثل خانهء شما .

2 - تقييديهء وصفيه مثل مرد دانا .

3 - مركب از اضافيه و وصفيه مانند خانهء زيباى شما .

( 20 )

( 20 ) تعريف كلى و جزئى

هرگاه مفهوم بحسب ذات قابل شركت و صدق بر بيش از يك چيز نباشد جزئى و هرگاه بحسب ذات از قبول شركت امتناع نداشته و قابل صدق بر اشياء بسيار باشد كلى ناميده مىشود .

كلى و جزئى مانند ساير اصطلاحات گذشته راجع بمفهوم است و بتبع مفهوم الفاظ را نيز لفظ كلى و جزئى مينامند .

تقسيمات كلى

تقسيمات كلى

( 21 )

( 21 ) تقسيم اول از جهت امكان و امتناع و كميت افراد ممكنه

معلوم شد كلى مفهومى است كه مردد بين اشياء كثير و قابل صدق بر امور متعدد باشد و كليت مفهوم با ممتنع بودن تحقق افراد يا منحصر بودن كلى در يك مصداق منافاتى ندارد .

كلى بحسب تقسيم ابتدائى بر دو قسم است : ممتنع و ممكن . و