مرآت الاكوان ( تحرير شرح هدايه ملا صدرا شيرازى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٦٥

فصل اوّل در اثبات واجب الوجود تعالى شأنه

فن دوم در الهيّات « 1 »

مقالهء اول معرفت حق واجب بسيط واحد تعالى

فصل اوّل در اثبات واجب الوجود تعالى شأنه

و براى آن طرق بسيار هست : از آن جمله طريقهء جمهور حكما است كه گاهى از رهگذر امكان و گاهى از رهگذر تغيّر به حسب ماهيّت آن را اثبات مىكنند .

امّا طريق مبتنى بر امكان : آن است كه ممكن چنان كه دانستى حالش به حسب ذاتش نيست مگر سلب ضرورت عدم و وجود و سلب ضرورت هر صفت وجوديّه يا عدميّه ، پس در اتّصافش به وجوب به مرجّحى محتاج است . و همچنين است كلام در مرجّح تا آنكه منتهى گردد به چيزى كه آن عين حقيقت وجود است ، به جهت دفع دور و تسلسل .

و به وجهى ديگر : جميع مرجّحات امكانيّهء مفروضه در حكم مرجّح واحد است در آنكه ناقصند از مرتبهء ايجاب و وجوب ، پس آنها محتاج خواهند بود به مرجّحى تامّ الاقتضاء و الفعليّه كه در اقتضا و ايجاب از نقص و قصور برى باشد ، و چنين كسى واجب اوّل است كه مطلوب همهء آنها است .

( 1 ) - چون مرآت الاكوان ، برابر نسخه‌هاى موجود ، فعلا فنّ الهيّات آن در دسترس نيست ، به منظور تكميل كتاب ، گزيده‌اى از همين بخش ترجمهء مبدأ و معاد ملا صدراى شيرازى به قلم مؤلف كه مناسب مىنمود در اينجا آورده شد .