مرآت الاكوان ( تحرير شرح هدايه ملا صدرا شيرازى ) ( فارسى )
- المؤلف: احمد بن محمد حسينى اردكانى
- الوفاة: 1242
- القسم: الأخلاق والعرفان
- الناشر: شركت انتشارات علمي فرهنگي - تهران
فهرس الكتاب
- فهرست مطالب
- پيشگفتار
- 1 - شرح احوال و آثار سيد احمد اردكانى
- 2 - ( ملا صدرا شيرازى و شرح الهدايه او )
- 3 - ( معرفت ، عقيده و حكمت عملى از نظرگاه ملا صدراى شيرازى )
- ( معرفت حقايق و قيامت با پيروى وحى و ولايت )
- ( ايمان به آخرت و معرفت حقايق دينى )
- ( علم بطون قرآن و حديث )
- ( متابعت پيغمبر و عترت عليهم السلام )
- ( تهذيب اخلاق انسانى )
- در ذكر اوصاف نفس انسانيّه و مجامع اخلاق و اختلاف آنها در ردائت و شرف
- در ذكر منازل انسان به حسب قواى نفسانى
- در پيدا كردن راه خداى كه مسلوك روندگان و مسلك بينندگان است .
- در اثبات آنكه وجود پيغمبر ضرور است ، و بيان آنكه واجب است اعتقاد به او و به اينكه خدا او را فرستاده است تا اينكه دين خدا را ظاهر گرداند و طريق حق را به مردم بياموزد و به صراط مستقيم هدايت نمايد .
- در بيان سياسات و رياسات مدنيه و آنچه به آن ملحق مىگردد از اسرار شريعت به وجهى تمثيلى
- در ذكر صفاتى كه بايد براى رئيس اول باشد به حسب كمال اولى او
- در ذكر كمالات ثانويهء رئيس مطلق
- در اشارهء اجمالى به اسرار شريعت و حكمت تكاليف
- در اشارهء تفصيله به منافع بعضى اعمال مقرّبه به حق تعالى
- تنبيه :
- در بيان آنكه مقصود همهء شرايع تعريف عمارت منازل طريق الى اللّه و كيفيّت تهيّهء زاد و استعداد به اخذ سلاح براى دفع قطّاع الطريق است
- 4 - ( پيوند ملا صدرا و مير داماد )
- صورت كتابتى كه نوّاب صدر المحققين به نوّاب سيّد الحكماء ثالث المعلّمين مير محمد باقر داماد نوشته .
- صورت كتابتى كه افضل المدققين صدر المحققين الشيرازى به نوّاب ثالث المعلّمين استاد العلماء فى الخافقين نوشتهاند
- كتابت ملا صدرا كه به مير محمد باقر نوشته
- ( نامهء مير داماد به ملا صدرا )
- 5 - ( دستور العمل اخلاقى ملا صدراى شيرازى )
- من افادات مولانا صدر الملة و الدين محمد شيرازى عفى اللّه عنه
- 6 - مرآت الاكوان
- خطبهء
- مقدمه در تعريف حكمت و تقسيم آن به الهى و رياضى و طبيعى
- فن اول در طبيعيات
- ( سرآغاز ) ( موضوع اين علم جسم طبيعى از حيث اشتمال بر قوّهء تغيّر است )
- قسم اول در بيان احوال مشتركهء عامّه ( سماع طبيعى )
- مقالهء اول در اثبات اتصال جسم و مشتمل است بر دو فصل
- فصل اول در ذكر [ 10 ] ادلّهء منكرين جزء لا يتجزّى
- و امّا ادلّهاى كه مبتنى است بر اصول هندسه :
- فصل دوم
- در ايراد شبهات قائلين به جزء لا يتجزى و جواب از آنها
- و امّا شبهات قائلين به جوهر فرد بر چند وجه است :
- مقالهء دوم در اثبات هيولى
- فصل اول در ذكر تفصيل مذاهب در ماهيّت جسم و بيان مفهوم هيولى
- فصل دوم در بيان معانى اتّصال و بيان آنكه جسم فى نفسه متّصل است
- تتمه
- فصل سوم در بيان آنكه جسم قابل انقسامات غير متناهى است
- فصل چهارم در بيان جوهر هيولى
- ( دليل اوّل براى اثبات هيولى از رهگذر وصل و فصل )
- و ايرادات وارده بر اين دليل بر چند وجه است :
- دليل دوم بر اثبات هيولى از رهگذر قوّه و فعل
- دليل سوم بر اثبات هيولى آن است كه ماهيّت جسم مركّب است از جنس و فصل .
- دليل چهارم دليلى است كه يكى از محققين اقامه نموده است
- دليل پنجم دليلى است كه امام فخر رازى اقامه نموده است
- دليل ششم دليل كون و فساد است .
- فصل پنجم در بيان آنكه جسميّت از هيولى منفك نمىتواند بود
- فصل ششم در بيان استحالهء تعرّى هيولى از مطلق صورت
- تفريع
- تتميم
- فصل هفتم در بيان تلازم هيولى و صورت
- فصل هشتم در بيان معرفت كيفيّت تركّب جسم طبيعى از مادّه و صورت
- فصل نهم در اثبات صورت نوعيّه و آنكه آن صور جواهرند و آنچه به آن تعلّق دارد
- منهج اوّل از رهگذر آنكه مبادى آثار مختلفهاند
- منهج دوم از رهگذر آنكه مقوّم مادّه است
- منهج سوم از رهگذر آنكه اين صور اجزاء ماهيّات اجسام طبيعيّهء محصّلهاند
- منهج چهارم از رهگذر آنكه اين امور اجزاى جواهر نوعيّهاند
- مقاله سوم در احوال حركت و سكون
- فصل اوّل در تعريف حركت و سكون
- فصل دوم در اثبات محرّك
- فصل سوم در تقسيم حركت به اعتبار فاعل
- فصل چهارم در بيان معنى ميل و تقسيم آن به ميل طباعى و غير طباعى
- فصل پنجم در بيان تضادّ حركات
- فصل ششم در تحقيق مبدأ حركت قسريّه
- فصل هفتم در بيان آنكه در هر جسمى بايد كه مبدأ ميل مستقيم يا مستدير موجود باشد
- فصل هشتم در بيان آنكه قوّهء محركهء جسمانيّه در تحريك متناهى است
- فصل نهم در بيان تقسيم حركت به اعتبار ما فيه يعنى به اعتبار مقولاتى كه حركت در آن واقع مىشود
- فصل دهم در تعيين آنكه كدام مقوله از مقولات حركت در آن واقع مىشود
- اعادة فيها استفادة
- تنبيه و توضيح
- تتميم فيه تحقيق
- فصل يازدهم در بيان حقيقت سكون و اينكه مقابل حركت كدام سكون است و آيا مىتواند شد كه جسم از حركت و سكون خالى باشد يا نه .
- فصل دوازدهم در بيان آنكه هر حركت مستقيمه البته منتهى به سكون مىشود پس بايد در ميان هر دو حركت مختلفه البته سكونى باشد .
- فصل سيزدهم در بيان آنكه اقدم حركات واقعه در مقولات عرض حركت وضعيّه مستديره است و اتمّ و اشرف از جميع حركات نيز همان حركت است
- مقاله چهارم در ذكر زمان
- فصل اوّل در ذكر اختلاف ناس در زمان و ايراد حجج هر طايفه و ذكر آنچه بر قومى وارد مىآيد .
- فصل دوم در بيان آنكه براى زمان طرف موجودى نمىتواند بود نه در ابتدا و نه در انتها
- تتمه ( احتجاج كسانى كه براى زمان بدايتى قائل هستند )
- تذييل
- فصل سوم در بيان حقيقت « آن » و كيفيّت وجود و عدم
- فصل چهارم در بيان كيفيّت عدم حركت قطعيّه و عدم زمان
- فصل پنجم در بيان كيفيّت تعدّد زمان به حركت و حركت به زمان و كيفيّت تقدير هر يك به ديگرى
- فصل ششم در ذكر وقوع كيفيت اشياء در زمان
- مقاله پنجم در تحقيق مكان و آنچه به آن تعلق دارد
- فصل اوّل در تحقيق ماهيّت مكان و اختلاف مردم در آن
- فصل دوم در تحقيق ماهيّت مكان
- فصل سوم در بيان آنكه براى هر جسمى حيّزى طبيعى هست
- فصل چهارم در بيان ابطال خلأ و ردّ بر قائلين به آن
- تتمه
- تذنيب
- مقاله ششم در تناهى ابعاد و لا تناهى آن
- فصل اوّل در تحقيق معنى تناهى و لا تناهى به حسب مفهوم
- فصل دوم در اثبات تناهى ابعاد اجسام
- مقاله هفتم در تشكل
- فصل اوّل در تعريف شكل
- فصل دوم در بيان آنكه براى هر جسمى شكلى طبيعى هست
- فصل سوم در تتمهء احوال اشكال
- قسم دوم در بيان احوال مختصّه به فلكيات
- فصل اول در بيان اثبات آنكه فلك مستدير است
- فصل دوم در بيان آنكه فلك بسيط است
- فصل سوم در بيان آنكه فلك قابل حركت مستديره است
- فصل چهارم در بيان آنكه در فلك مبدأ ميل مستدير هست كه فلك به آن ميل حركت مىكند
- فصل پنجم در بيان آنكه در طبع فلك مبدأ ميل مستقيم نيست
- فصل ششم در بيان آنكه فلك قابل كون و فساد نيست
- فصل هفتم در بيان آنكه حركت وضعيهء فلك دائمى است
- فصل هشتم در بيان آنكه فلك متحرّك به اراده است
- فصل نهم در بيان آنكه محرّك فلك از مادّه مجرّد است
- فصل دهم در بيان آنكه محرّك قريب فلك قوهء جسمانيه است
- فصل يازدهم در ذكر احوال كرات واقعه در ضمن فلك محدّد
- فصل دوازدهم در ذكر حركات كواكب
- قسم سوم در عنصريّات يعنى عناصر و آنچه از آنها حادث مىشود
- مقاله اول در ذكر بسائط عنصريه
- فصل اول در احوال كليه بسائط و ذكر اختلاف ناس در آنها
- فصل دوم در ذكر طبايع هر يك از اركان اربعه و بيان كيفيّت آنها
- فصل سوم در ذكر كون و فساد
- فصل چهارم در ذكر اقسام كون و فساد كه به حسب مشاهده معلوم است
- مقاله دوم در ذكر حصول تركيب از بسايط و معنى مزاج
- فصل اول در تحقيق مزاج و ذكر اختلاف واقع در آن
- فصل دوم در بيان علّت آنكه بايد كه اجزاء عناصر متصغر گردد تا آنكه مزاج حاصل تواند شد و بيان علّت اشتراط باقى مشروط در حصول مزاج
- فصل سوم در ذكر حججى كه صاحب اسفار بر ابطال بقاى صور عناصر در مركبات اقامه نموده است
- [ فصل چهارم ] ( در ذكر آنچه ابن سينا نقل كرده و دفع آن « 1 » )
- فصل پنجم در ذكر بعضى از احكام متفرّع مزاج
- فصل ششم در ذكر طبقات عناصر
- فصل هفتم در بيان تعاقب حرّ و برد و اظهار سبب آن
- مقاله سوم در كائنات الجوّ
- فصل اوّل
- فصل دوم در بيان اسباب تكوّن سحاب و مطر و آنچه به آنها متعلّق است
- فصل سوم در بيان اسباب حدوث رعد و برق و صواعق و شهب و آنچه به آنها تعلّق دارد
- فصل چهارم در بيان اسباب رياح
- فصل پنجم در بيان اسباب انفجار عيون و زلزله و آنچه به آنها تعلّق دارد
- فصل ششم در بيان سبب حدوث قوس قزح و هاله و آنچه به آنها تعلق دارد
- تذييل
- نقل كلام
- مقاله چهارم در ذكر معادن
- فصل اول
- فصل دوم در بيان اسباب تكوّن معدنيّات از اشيائى كه براى آنها صور نوعيّه هست غير از صور عناصر
- مقاله پنجم در ذكر نبات
- فصل اول
- تحقيق
- فصل دوم در ذكر قواى نباتيه به قول كلّى
- فصل سوم در تحقيق قوهء ناميه و آنچه به آن تعلّق دارد
- فصل چهارم در تحقيق قوّه مولّده
- فصل پنجم در تحقيق قوّهء مصوّره
- فصل ششم در ذكر سبب وقوف قوى و بيان آنكه موت ضرور است
- مقاله ششم در ذكر حيوان
- فصل اول در بيان ماهيّت نفس حيوانى و بيان جوهريّت آن
- فصل دوم در بيان تجرد نفس حيوانى بر طبق آنچه در كتاب اسفار مذكور است
- فصل سوم در ذكر قواى حيوانيّه بر سبيل اجمال
- فصل چهارم در ذكر تعدّد قوى
- فصل پنجم در تعدد حواسّ ظاهره بر سبيل تفصيل
- و يكى از آن حواس سمع است
- و دوم از حواسّ ظاهره بصر است .
- تتميم
- و ديگر از جملهء حواس ظاهره شمّ است
- و ديگر از حواسّ ظاهره ذوق است
- و ديگر از حواسّ ظاهره لمس است
- نقل كلام
- فصل ششم در تعداد حواسّ باطنه
- و امّا خيال ، و آن را مصوّره نيز مىگويند .
- و امّا وهم قوّهاى است مرتّب در آخر تجويف اوسط از دماغ
- و امّا حافظه قوّهاى است مترتّب در اوّل تجويف بطن آخر از دماغ كه حفظ مىكند معانى را كه وهم درك مىنمايد
- و امّا متصرّفه قوّهاى است مرتّب در مقدّم تجويف اوسط از دماغ .
- فصل هفتم در ذكر انسان يعنى حيوانى كه براى او نفس ناطقه هست
- و براى قوّهء عاقله ، يا براى نفس به اعتبار قوّهء عاقله ، چهار مرتبه است :
- و براى قوّهء عمليّه نيز چهار مرتبه است :
- فصل هشتم در بيان آنكه نفس انسانى كلّ قوى است
- فصل نهم در ذكر شبهات كسانى كه نفس را مدرك جزئيات ندانستهاند و دفع آنها
- فصل دهم در اثبات قوّهء حيوانيّه براى انسان
- فصل يازدهم در بيان آنكه نفس ناطقهء انسانى نه جسم است و نه جسمانى
- تتميم
- فصل دوازدهم در ايراد شبهاتى كه منكرين تجرّد نفس ناطقهء انسانى به آن متمسّك گرديدهاند و جواب از آنها
- فصل سيزدهم در بيان آنكه تعقّل نفس به واسطهء آلت جسدانيّه نيست
- فصل چهاردهم در بيان كيفيّت تعلّق نفس به بدن
- فصل پانزدهم در تحقيق حدوث نفس ناطقهء انسانى
- و امّا ادلّهء قائلين به حدوث نفس بر چند وجه است
- فصل شانزدهم در بيان آنكه نفس فاسد نمىگردد
- نقل كلام لتوضيح مرام
- فصل هفدهم در بيان ابطال تناسخ
- فصل هيجدهم در ذكر متشبثات قائلين به تناسخ و جواب از آنها
- فصل نوزدهم در بيان آن كه سبب نفوس ناطقه جسم و جسمانى نمىتواند بود بلكه بايد امرى مفارق باشد
- فصل بيستم در بيان آنكه براى هر انسانى ذات واحده يعنى نفس واحده هست
- فصل بيست و يكم در بيان آنكه تعلّق نفس به كدام جزء از اجزاء بدن اولى است
- خاتمه در شرح بعضى ملكات و افعال و انفعالات [ 505 ] نفس انسانيّه و منازل انسان و مقامات آن و آنكه بعضى از قوى در وجود ارفعاند و قبول تجزّى كمتر مىكنند بر طبق آنچه در اسفار مذكور است
- فصل اول در تعداد خواصّ انسانيّه
- فصل دوم در ذكر اوصاف نفس انسانيّه و مجامع اخلاق و اختلاف آنها در ردائت و شرف
- فصل سوم در ذكر منازل انسان به حسب قواى نفسانى
- فصل چهارم در بيان كيفيت ارتقاء مدركات از منازل ادنى به منزل اعلى
- فن دوم در الهيّات « 1 »
- مقالهء اول معرفت حق واجب بسيط واحد تعالى
- فصل اوّل در اثبات واجب الوجود تعالى شأنه
- فصل دوم در بيان آنكه انّيّت واجب الوجود ماهيّت او است
- اشراق عقلى
- تكميل عرشى
- فصل سوم در بيان آنكه كنه واجب تعالى معلوم بشر نيست
- حجّت عرشى
- تنبيه تقديسى
- فصل چهارم در بيان آنكه واجب الوجود بسيط الحقيقة است
- فصل پنجم در بيان آنكه جايز نيست كه واجب الوجود حقيقت نوعيّهء بسيطه باشد
- وهم و ازاحة
- فصل ششم در بيان آنكه براى واجب الوجود شريكى در مفهوم وجوب وجود نمىباشد
- فصل هفتم در بيان آنكه إله عالم واحد است يعنى او را در ايجاد شريكى نيست
- تنبيه
- استبصار و اكمال
- فصل هشتم در بيان آنكه واجب الوجود را در هيچ مفهومى مشاركى نمىباشد
- مقالهء دوم در ذكر صفات واجب تعالى
- فصل اوّل در بيان آنكه بايد كه صفات واجب عين ذات او باشد
- ( دلائل بر عينيّت صفات كماليّهء بارى تعالى )
- ( خطبهء امير المؤمنين و سيّد الموحّدين عليه السلام )
- اشاره
- تذنيب
- فصل دوم در بيان علم واجب تعالى به ذات خودش
- تنبيه
- فصل سوم در بيان علم واجب تعالى به ما سواى ذات خويش
- فصل چهارم در بيان قدرت بارى تعالى
- ( اقسام فاعل )
- فصل پنجم در بيان ارادهء واجب تعالى
- فصل ششم ( حيات ، سمع ، بصر ، تكلم ، حكمت ، جود و غناى بارى تعالى )
- فصل هفتم در ذكر آنكه بارى تعالى مبتهج به ذات خود است
- فك عقدة
- فصل هشتم در ذكر محبّت بارى تعالى به خلق و كيفيّت آن
- فهرستها
- 1 . آيات قرآنى
- 2 . احاديث شريفه
- 3 . اعلام
- 4 . كتب
- 5 . منابع مقدمه و متن