بازنگارى اساس الاقتباس ( فارسى ) — الصفحة ٦٣٣

فصل هفتم : اختلاف اصناف

كوچكى نفس آن‌ها و بىهمتى در اخلاق ايشان است .

كسانى كه داراى بختى نيك بوده و از مراتب پايين به مراتب بالا و بزرگ رسيده‌اند ، تنعم و استفاده از لذت‌ها را دوست مىدارند ، توجهى به اسباب بسيار و كرامات ندارند در اكثر احوال خدادوست ، متوكل و داراى حسن ظن‌اند .

كسانى كه موسوم به دليرى و جلادت هستند ، قوىدل بوده ، آرزوهاى بسيار داشته و مغرورند . امور بزرگ را كوچك مىشمرند ، مىتوانند درد و رنج را تحمل كنند و توجهى به شهوات و لذت‌ها ندارند .

ج - اخلاق صاحبان اغراض و همت‌ها :

1 - پادشاهان ، مغرور و متكبر و مدح‌دوست‌اند . در كارها راضى به مشاركت نشده و تفردطلب‌اند ، مستبد هستند ، منت كسى را نمىكشند ، در دوستى ثابت نيستند ، حقوق را فراموش مىكنند .

2 - حافظان سنن ، راست‌گفتار و درست‌رأى هستند ، امانت و وفا و صدق قول را دوست دارند ، منكر لذت‌ها و شهوت‌ها بوده و از سستى و ترس پرهيز مىكنند . در دوستى و دشمنى مبالغه نمىورزند . و در مكافات خير و شر به همه هدفى مىرسند .

3 - زاهدان ، زيبايى و مدح را دوست دارند ، در وقايع دل‌شكسته نمىشوند ، توجهى به امور دنيوى ندارند ، اهل معاشرت و آميزش با مردم نيستند ، از ستم پرهيز مىكنند .

4 - اهل حرفه‌ها داراى طبعى ضعيف هستند ، كم‌آزارند ، از مكافات فروگذار نمىكنند ، نفع خود را ايثار مىنمايند ، در دوستى و دشمنى مبالغه نمىكنند .

د - اخلاق مردم بلاد گوناگون :

1 - عرب سخاوتمند است و شجاع ، فصيح است و باغيرت ، سخت حمايت مىكند ، داراى طبعى خشن است ، بىباك و متهور است .

2 - عجم ، زيرك و نيكورأى و نيكوتدبير است ، نازك‌طبع است و زود ملامت ، اهل آميزش بوده و بردبار است .

3 - ترك ، شجاع و سخت‌دل و بىوفا و نامهربان و بىباك و ستم‌كار است .

4 - هندى ، حساس و زيرك و خسيس‌طبع است ، دروغ‌گو و مكار و اهل كينه است .

5 - رومى ، زيرك و نيكوطبع و چرب‌دست است ، وفادار و امين و زودرنج و