بازنگارى اساس الاقتباس ( فارسى ) — الصفحة ٦١٤

فصل سوم : اعداد انواع متعلق به منافرات

آن‌چه افاضل ، ملوك و اهل رأى اختيار مىكنند ، بهتر است . هر امرى كه براى فردى محتاج ، مورد نياز باشد و برايش حاصل شود ، بهتر است ، مانند مال براى فرد پير و رنجور .

از ميان تصاريف و گردانيده‌ها ، شجاع از عفيف بهتر است ، زيرا شجاعت بهتر از عفت است . صدور امرى از مصدرى كه دشوارتر بوده و كم‌صدورتر است ، بهتر مىباشد ، زيرا غرابت و كم بودن ، مقتضى تعظيم و بزرگى است ، چه در جانب خير ( مانند نيك‌رأيى از زنان ) و چه در جانب شر ( مانند زنا از پيران ) .

فصل سوم : اعداد انواع متعلق به منافرات

فصل سوم : اعداد انواع متعلق به منافرات

امر زيبا و جميل ، امرى است كه به خاطر خيريتش - و نه به سبب امرى ديگر - مختار ، محمود و لذيذ باشد . فضيلت نوعى از جميل است . و آن ملكه‌اى است كه به آسانى مقتضى تحصيل خير باشد .

انواع فضيلت عبارت‌اند از :

1 - حكمت ، و آن عبارت است از تهذيب قوهء نطقى و به فعليت درآوردن و تحصيل آن‌چه از نظريات و مبادى عمليات در آن ، به صورت بالقوه است .

2 - عدالت ، و آن ملكه شدن اعمال خير بعد از تهذيب قوهء نطقى است . عدالت ، برّ نيز ناميده مىشود . گفته شده عدالت امرى است كه مقتضى قسمت برحسب استحقاق است .

3 - شجاعت ، و آن تهذيب قوهء غضبى است . و گفته شده ، شجاعت يعنى آن‌چه مقتضى ثبات ديگر افعالى است كه در جهاد و مقاومت در مقابل دشمنان ، نافع است .

4 - عفت ، و آن تهذيب قوهء شهوى است . گفته‌اند عفت يعنى آن‌چه مقتضى استعمال شهوت‌هاى بدنى به‌قدر رخصت شرع يا كم‌تر از آن ، مىباشد .

برحسب نظر حكمى ، انواع قريب فضيلت فقط همين چهار نوع هستند . اما برحسب ظاهر ، انواع ديگرى نيز شمرده شده و اين تدفيق ، رعايت نشده است . آن انواع به اين قرارند :

5 - سخاوت ، و آن مقتضى فعل جميل از راه بذل مال است .