بازنگارى اساس الاقتباس ( فارسى ) — الصفحة ٦١
فصل اوّل : مقدمه‌اى بر بحث مقولات
اين مقاله مشتمل بر نه فصل است :
فصل اوّل : مقدمه‌اى بر بحث مقولات
فصل دوم : شناخت موضوع ( كه آگاهى از جوهر و عرض بدون آن ممكن نيست )
فصل سوم : تعريف جوهر و انواع آن و فرق جوهر و عرض
فصل چهارم : تعريف كميّت و بيان انواع و اقسام آن
فصل پنجم : كيفيت و انواع آن
فصل ششم : مقولهء اضافه و انواع آن
فصل هفتم : بقيهء مقولات
فصل هشتم : اقسام تقابل
فصل نهم : اقسام تقدم و تأخر و معيّت
فصل اوّل : مقدمه‌اى بر بحث مقولات
فصل اوّل : مقدمه‌اى بر بحث مقولات
ارسطو ، در آغاز بحث منطق ، مبحث اجناس عاليه يا مقولات عشر را مطرح كرده است .
اما دانشمندان بعد از او بر اين عقيده‌اند كه تعيين ماهيت كليات - خواه اين ماهيت از قبيل اجناس عالى باشند يا اجناس سافل - و اشاره به اعيان موجودات - چه جوهر چه عرض - در حوزهء مسائل منطقى نيست و اصولا مطرح كردن اين مباحث در منطق باعث تكلف است . اما علىرغم اين مسأله ، به دو دليل ، اين مباحث در منطق - به صورت اجمالى - مطرح شده‌اند :
1 - تعريف و تحديد و آگاهى از مقدماتى كه در انواع قياس‌ها به كار مىروند ، بدون آگاهى از اجناس عاليه و جداسازى و تمييز هر مقوله از ساير مقولات ، امكان‌پذير نيست .
2 - آگاهى از بحث مقولات ، اين قدرت را به ما مىدهد كه بتوانيم براى هر مسأله