عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى ) — الصفحة ٤٩
باب چهارم در صفت و معرفت زمرّد و انواع آن و خاصيّت و اشباه و معادن و قيمت و عيوب آن
و نيكوتر انواع زمرّد ذبابى است كى مانند جناح مگس درو تطويسى مىدرفشد در صفا ، و در جمله اطراف شعاع لون مىزند .
و ريحانى آنك به برگ ريحان ماننده بود در طراوت و روشنى ، و درجهء اعلى لون آن است كى سبز به غايت و صافى و متناسب لون بود .
و جماعتى گفته‌اند بهترين انواع ريحانى است .
و سلقى آنك به برگ چغندر تازه ماند .
و زنگارى شبيه زنجار بود .
و صيقلى اعنى چنان مصقول بود كه در وى روى بتوان ديد .
و ظلمانى آنك تيره بود .
و بحرى اعنى دريائى .
و صابونى منسوب به معدنى گفته‌اند ، از غايت نرمى و نسوى در دست به صابون ماننده .
و آسى مورد رنگ .
و كرّاثى مانند رنگ گندنا سبز .
و اصمّ سفيد تيره‌رنگ بود كه ادون انواع زمرّدست .
* * * و نصر جوهرى گفته است كى خضرت مرجمله انواع زمرّد را عامّ است ، و آن چهار اجناس باشد :
اوّل [
a
10 ] سلقى و آن سبزى تلخ باشد مانند برگ چغندر با رونق و طراوت .