عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى ) — الصفحة ٤٤

فصل چهارم « 2 » در قيمت انواع ياقوت

تصرّف روزگار و تغيّر احوال و كثرت و قلّت دولت و ذلّت و رغبت بايع و مشترى مىگردد .

امّا به‌نسبت با روزگار ما و اردو و محروسهء تبريز كه دار الملك ايران است قيمت عدل كنيم بين الطّرفين افراط و تفريط ، از بدايت ادون تا نهايت غايت اعلا .

و قيمت يك تسوى ياقوت دون از يك دينار مىرود تا غايت نهايت نيكوئى ده دينار ،

و قيمت نيم دانگ از يك دينار مىرود تا پنجاه دينار ،

و قيمت دانگى از ده دينار تا صد دينار ،

و قيمت دو دانگ از ده دينار تا پانصد دينار ،

و قيمت نيم دينار از بيست دينار تا هشتصد دينار ،

و قيمت چهار دانگ از پنجاه دينار تا هزار و دويست دينار ،

و قيمت پنج دانگ از صد تا هزار و پانصد دينار ،

و قيمت يك مثقال از صد دينار تا دو هزار و پانصد دينار رايج .

امّا بايد كه بهرمانى يا رمّانى به طراوت آبدار بود ، و آن را پشتى نيكو باشد ، و سرخى او چنان به طراوت بود كه گوئيا قطرهء خون باشد كى بر روى صفحهء نقرهء پاك افتاده باشد .

و ياقوت ممسوح كمتر كنند كه دريغ دارند سودن او .

امّا اگر ممسوح باشد بها دوباره شود ، و قيمت دو مثقال تا ده هزار دينار ارزد .

و بعد ازين بها از ترتيب برون افتد و معيّن نباشد و تعلّق به ارادت و رغبت بايع و مشترى دارد و قيمت آن مفوّض به راى و اختيار مقوّمان وقت ، با آنك يك مثقال نادر افتد .