عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى ) — الصفحة ٣٩

باب سوم در صفت و معرفت ياقوت اكهب و اغبس

ياقوت كبود را اكهب و اغبس گويند ، و كحلى نيز خوانند . معدن آن هم به زمين سرنديب است .

و بهترين انواع او طاوسى است كه در وى سبزى و شعاعى بر مثال پر طاوس درخشد .

و بعد ازو آسمان‌گون .

و بعد از آن كحلى و نيلى اعنى لاجوردى كى از همه مشهورتر باشد .

امّا لون كحلى شفّاف نبود ، نفطى رنگ باشد تا به درجهء سياهى رسد .

بعد ازو آبگون ، و اين لون آخر مراتب كهوبت است .

و بدان سبب اكهب را ادنى ياقوت نهند كه لون كهوبت از عوارض مظلومان و مجرمان است و علامت حزن و اندوه ، و مناسب مادّهء سودائى كه روح را مكدّر گرداند .

و قيمت يك مثقال طاوسى با طراوت تمام شكل ممسوح بىعيب در قديم به ده دينار بوده و به حسب عيوب تنزّل كند تا مثقالى به دانگى باز آيد .

و نصر بن يعقوب جوهرى مرتبهء اول آسمانگون مىنهد ، پس ازرق ، پس لاجوردى ، پس نيلى ، پس كحلى ، و دگر طاوسى نمىكند . و گمان آن است كى لاجوردى قائم مقام وى نهاده است .

و آورده‌اند كه كهوبت و زردى در آتش نقصان مىگيرد .