عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٨
فصل در صفت حجر بوره و خواص آن
فصل دوم در صفت انواع ياقوت
فصل دوم در صفت انواع ياقوت
بدان كه شريفتر و عزيزتر و نفيس‌تر جملهء جواهر ياقوت است از روى طبيعت و متانت صورت و فايدهء خاصيت و بقاى جسميت و زيادتى قيمت . بارى تعالى مىفرمايد تشبيه حوران بهشت كانهن الياقوت و المرجان و چه دليل باشد زيادت ازين كى بارى سبحانه و تعالى تشبيه به ياقوت مىكند و از احاديث نبوى . . . و اين دليل واضح [ است ] بر شرف و عزت ياقوت . پس به حكم اين مقدمات ابتدا به اشرف جواهر اولىتر و آن ياقوت است .
و علت آنك ياقوت با آتش مقاومت مىتواند كرد و اجزاى او را متفتت نتواند آن است كى رطوبت او با يبوست او اخلاطى كامل يافته است و ثباتى تمام پذيرفته . . . .
باب اول در صفت ياقوت و انواع آن از الوان مختلف
باب اول در صفت ياقوت و انواع آن از الوان مختلف
بدان كه شريفتر و عزيزتر و نفيس‌ترين جواهر ياقوت است از روى طبيعت و متانت صورت و فايدهء خاصيت و بقاى جسميت و زيادتى قيمت ، و بارى تعالى به چند مواضع در محكم تنزيل صفت ياقوت كرده است و اين دليل واضح است بر شرف و عزت ياقوت ، پس به حكم اين مقدمات ابتدا به اشرف جواهر اولى و آن ياقوت است .
و علت آنك ياقوت با آتش مقاومت تواند كرد و اجزاى آن حرارت آتش مفتت نتواند كرد آن است كى رطوبت او با يبوست او اختلاطى كامل يافته است و ثباتى تمام پذيرفته . . .
فصل در معرفت انواع به ورق و خواص او
فصل در معرفت انواع به ورق و خواص او
بوره انواع است : يكى نوع را بورهء سفيد خوانند و لون او مثل گچ كوفته باشد و آن را بر زر و نقره افكنند تا زود گداخته شود و متلاشى نگردد و طبيعت او را نرم كند .
و نوعى ديگرست كى آن را بورهء زروندى گويند . زرگران لحام زر بدان كنند چه اجرام را سيال گرداند .
و ديگر انواع را بورهء تنكار خوانند آهن را بدان لحام كنند .
و نوعى ديگرست كى آن را بورهء نان خوانند . . .
فصل در صفت حجر بوره و خواص آن
فصل در صفت حجر بوره و خواص آن
بوره انواع است : يك نوع را بورهء سفيد گويند و لون آن مثل گج كوفته باشد كه به وقت گداختن زر بر زر افكنند و بر نقره و غير آن تا زودتر گداخته شود و متلاشى نگردد و طبيعت آن را نرم گرداند .
و نوعى ديگر بورهء رنروندى گويند منسوب به دهى از حدود نيشابور و زرگران چون زر را لحام خواهند كرد اين نوع بوره را با لحام بياميزند دو مانده را ، اول آنك درو لزوجت است تا گاورسه و خرده‌هاى زر و نقره كه به يكديگر الصاق خواهند كرد به حكم لزوجت و آميزش الصاق پذيرد و ديگر آنك اجرام را سيال گرداند .
و نوع ديگر را بورهء تنكار خوانند . . .
محراب حرم حضرت رضا در مشهد
قسمتى از كتيبهء مدخل آستان قدس رضوى
( مشهد )
محراب ورامين ، كار على بن محمد
( در فيلادلفيا )
محرابى از قم مورخ 663 ، كار على بن محمد
( موزه دولتى برلين )
محراب امامزاده حبيب بن موسى كاشان مورخ 688
( موزهء ايران باستان )
قسمتى از بالاى محراب امامزاده محمد بن على در گرگان
مشهور به " قزنگى امام "
( موزهء ايران باستان )
محراب امامزاده يحيى مورخ 705 ، كار يوسف بن على
( موزهء ارميتاژ ، لنين گراد )
قسمتى از كتيبهء مورخ 709 ، كار يوسف بن على
( موزهء بريتانيا )
قسمتى از كتيبهء محراب مورخ 710
( موزهء عرب در قاهره )
قسمت ديگر از همان كتيبه با نام كاشى پز
( مجموعهء كوركيان )
محراب امامزاده على بى جعفر ( قم ) مورخ 734 ، كار يوسف بن على
( موزهء ايران باستان )
قسمت بالاى محراب امامزاده على بن جعفر
قسمت پائين محراب امامزاده على بن جعفر
قسمتى از كتيبهء محراب امامزاده على بن جعفر مورخ 734
كار يوسف بن على
چهار كاشى متعلق به موزهء ليون
مرحوم دكتر مهدى بهرامى آنها را كار يوسف بن على محمد معرفى كرده است
( Revue des Arts Asiatiques )
كاشى قبر كه در امامزاده على بن جعفر بوده است
( موزهء قم )
قسمتى از محراب از قرن هشتم هجرى
( فرير گالرى ، واشنگتن )
قسمتى از كتيبهء محراب مورخ 734
( موزهء ايران باستان )
قسمتى از كتيبهء قرن هفتم هجرى
( موزهء ويكتوريا و آلبرت ، لندن )
قسمتى از كتيبهء قرن هفتم هجرى
( موزهء ويكتوريا و آلبرت ، لندن )