عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٢
باب چهارم در معرفت رصاص و خاصيت آن
باب چهارم در معرفت رصاص و خاصيت آن
باب چهارم در معرفت رصاص و خاصيت آن
رصاص را قلعى گويند و از جملهء فلزّات معروف است .
و معادن آن در سه جاى [ است ] : يكى در طرف شرق از جانب چين ، به كشتيها مىآورند .
ديگر در حدود بلغار و آن نوع صافىتر و بهتر و روشن ترست و آن را بر كفشير مال افكنده باشند و تنك كرده ، آن را « قلعى نواله » گويند . [
b
39 ]
و سه ديگر در حدود فرنگستان ، و آن نوع اندكمايه سياه‌فام بود ، آن را به صورت پارها كرده باشند . و بعضى درهم پيوسته ، آن را « نردبان پايه » گويند .
و رصاص چون كليسى كنند ازو سفيدهء قلعى تولّد كند و آن [ را ] در بيشتر داروها به كار دارند . رطوبات غريب را كه در چشم حادث شود آن را تحليل كند ، و قرحه‌ها را نافع بود ، و در مرهمها به كار دارند .
و طبيعت رصاص سرد و خشك است ، و تخفيف تريهاى چشم كند .
و قلعى از جنس نقره است . و لكن سه سبب او را در معادن عارض شده است : رخاوت جرم ، و رايحهء كريهه ، و صرير خم كردن .
و اصحاب صناعت اكسير دعوى مىكنند كه به طريق صناعت اين سه علّت از قلعى توان برد ، و اگر اين ممكن باشد