عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى ) — الصفحة ١٤٤

سخن در خاصيت جزع

معدن جزع در بيشتر بلاد باشد . امّا بهترين انواع يمنى باشد و از بلاد چين .

و بهترين آن باشد كى روشن بود و متناسب رنگ و نسو و در وى هيچ كدورت و زخم نباشد .

و آن از چهار نوع بود : سفيد و سياه و سرخ و آميخته به الوان مختلف [

26 ] ، و بر بعضى خطّهاى تمام كشيده بود و بر بعضى ناتمام .

از غايت صلابت به وزن عقيق نزديك باشد .

طلا را بر كاغذ به آن مهره زنند .

طبيعت او سرد و خشك است .

فرق ميان جزع و اشباه آن بود كه اگر بر كودكان بندند كه لعاب از دهان ايشان بسيار رود آن را زايل كند .

هرك با خود دارد بسيار فكر و اندوهگين باشد و دل‌تنگ و غمناك ، و خوابهاى شوريده و ترسناك بسيار بيند ، و ميان او و ديگر مردمان خصومت بسيار افتد .

و اگر سوده بر جام سفالين طلى كنند و در آتش پزند مثل رنگى شفّاف گردد .

و اگر مسحوق بر ياقوت طلى كنند رنگش به غايت درخشنده و پاك و روشن شود ، و باللّه التوفيق .

( 1 ) - اصل : ششم