عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى ) — الصفحة ٨٦
فصل در ذكر اصداف
بهترين آن باشد كه ديرينه گشته باشد و گوشتش سخت شده و بر ظاهر دّفتين خشونتى پيدا آمده .
و در قعر بحر ساكن باشد ، مگر هنگام طلب طعمه حركت كند .
« * » صدف به همان موضع كه متولّد شود از جاى خود حركت نكند ، چه او را حركت اختيارى نيست . و اگر آب او را از جاى خود بجنباند بر بالا افتد و به موج به كنار ساحل افتد و تلف شود .
و در هر موضع كه عمق آب بيشتر باشد و حرارت آفتاب بدان كمتر برسد مرواريد آن اصداف خوبتر و روشن‌تر و آبدارتر باشد .
و اغلب صدف بزرگ را لؤلؤ نبود ، مگر به نادر اتّفاق افتد .
و در بيشتر اصداف كى در آن مرواريد باشد مقدار آن كف دستى معتدل باشد .
و در افواه خاصّ و عامّ مشهورست كى به هنگام وقوع باران نيسان اصداف با روى آب آيند دهن بازگشاده ، و قطرات باران را مىگيرد . و چون قطرات باران به باطن اصداف مى - رسد به خاصيّتى كه قدرت ازلى در جوف اصداف تعبيه كرده مرواريد متولّد مىشود و در جوف صدف تربيت و نموّ مىيابد تا به حدّى معيّن رسد .
و جماعتى گفته‌اند مرواريد صدف را به منزلت لعاب دهان است كى پيوسته آن را در دهان مىدارد .
* - ازينجا تا آخر سطر نهم در حاشيه تحرير شده است .