عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى ) — الصفحة ٨٤

باب نهم در شرح و معرفت انواع مرواريد و عقود و قيمت و معادن

مرواريد جوهرى است معروف مشهور ، حجرى حيوانى در جوف صدف .

و آن درين چند مواضع بيش نشان نداده‌اند : كيش ، بحرين ، خارك ، مسكت ، جولد ( كذا ) ، معبر و دهلك « * » و قطيف و خارك و سرخيمه مىخيزد :

و بهترين انواع قطيفى و بحرينى است .

و غوص سرخيمه امروز در تصّرف عرب است .

و ديگر معبرست كى هر به مدّت بيست سال غوص كنند و آنجا بالاتر از نيم دانگ نباشد و سفيد و باطراوت نبود .

و زمين صدف از سه حال خالى نباشد : يا گل سياه بود و مرواريد آن تيره و با رنگ و سياه باشد ، يا ريگ ، يا سنگ ريزهء درست كى به اصطلاح غوّاصان « كشر » خوانند و هرجا كه عمق آب كمتر بود [ هر آينه حرارت آفتاب به آن زمين نزديكتر باشد . پس از شدّت حرارت شعاع مهره مرواريد آن زردفام و سرخ‌فام بود و لون آن متغيّر ، چنان كه قرب و بعد آفتاب مر نباتيّات را ، و اگر آب بيشتر باشد ] « 1 » مرواريد آن به غايت نيكو سفيد و باطراوت بود .

و مغاص موضعى باشد از دريا كه معدن صدف مرواريد

* ازينجا تا آخر سطر 20 در حاشيه تحرير شده است . ( 1 ) - اين قسمت به علت آنكه در لب ورق بوده در نسخهء اصل بريده شده است و لذا از نسخهء مورخ 991 نقل شد .